يادگيري در سرزمين مجازي(5)

دانشگاه هاي مجازي در ايران
هيچ چي كافه دانشگاه نمي شه
 

بعد از به وجود آمدن دانشگاه پيام نور و استقبال نه چندان زياد دانشجويان از اين دانشگاه، حالا نوبت به حضور دانشگاه هاي مجازي سوار بر فناوري اطلاعات بود. در پايان دهه 70 آموزش مجازي در دستور كار دانشگاه تهران قرار گرفت و پروژه هايي تحت اين عنوان آغاز شد. در سال 1380 سايت آموزش مجازي دانشگاه تهران با ارائه نه درس براي دانشجويان روزانه دانشگاه راه اندازي شد و از نيمسال اول، تحصيلي همان سال، ‌بهره برداري از آن آغاز شد. در همان سال وزارت علوم، تحقيقات و فناوري از تأسيس دانشگاه اينترنتي خبر داد كه تحت نظر آن وزارت ولي به صورت مؤسسه غير انتفاعي نوع اول، در سراسر كشور خدمات آموزشي ارائه خواهد داد. اولين مركز آموزش الكترونيك در ايران كه به صورت رسمي مدرك مورد تأييد وزارت علوم را صادر كرد، مركز آموزش الكترونيك دانشگاه علم و صنعت ايران بود. مركز آموزش الكترونيكي دانشگاه علم و صنعت در سال 1383 تأسيس شد و براي اولين بار در كشور، اقدام به جذب دانش پذير به صورت فراگير در مقطع كارشناسي با ظرفيت 224 نفر با استفاده از مزيت ها و ظرفيت هاي آموزش الكترونيكي E- LEARNING كرد در كنار اين دانشگاه دولتي، دانشكده مجازي علوم حديث به عنوان يك دانشگاه غير دولتي موفق شد نخستين دوره آموزشي خود را در سال 1383 در بستر شبكه اينترنت اجرا كند و پس از كسب مجوزهاي قانوني لازم از سوي وزارت علوم،‌ در سال 1384 جذب دانشجو را به صورت رسمي آغاز كرد. درحال حاضر دانشگاه هاي دانشگاه اينترنتي ايران، تهران، شيراز، علوم صنعت، البرز، علوم و حديث،‌ صنعتي شريف،‌ اصفهان، خواجه نصير، ‌شهيد بهشتي،‌ تربيت مدرس،‌ قم،‌ دانشگاه پيام نور، برخي از واحدهاي دانشگاه آزاد اسلامي و دانشگاه انتظار به صورت الكترونيكي به آموزش دانشجو پرداخته و بعد از طي دوره آموزش، مدرك تحصيلي لازم را به دانشجو ارائه مي دهد اين دانشگاه ها دانشجويانشان را از طريق آزمون تخصصي اي كه سازمان سنجش كشور برگزار مي كند مي پذيرند و در خصوص مدرك اين دانشگاه ها بايد گفت مدرك دانشگاه هاي مجازي به تأييد وزارت علوم مي رسد. با اين مدرك، ‌هم در دانشگاه هاي معتبر داخلي و هم در صورت پذيرش در دانشگاه هاي خارجي مي توان ادامه تحصيل داد.

روش هاي تدريس E- LEARNING دانشگاهي
 

كلاس هاي درس در آموزش الكترونيكي دانشگاهي در جهان به سه روش زير برگزار مي شوند:
*كنفرانس ويدئويي دو طرفه: در اين روش، استاد و دانشجو همديگر را مي بينند و مي توانند با هم صحبت كنند. در اين حالت به پهناي باند زيادي براي انتقال صوت و تصوير نياز است. هر چند با استفاده از فنون فشرده سازي صوت و تصوير، مثل MPEG4 مي توان پهناي باند را تا حدود 256 كيلو بايت كاهش داد.
*كنفرانس صوتي دو طرفه: برخلاف كنفرانس ويدئويي، استفاده از صوت به همراه تصاوير جانبي براي آموزش از راه دور، بهتر است. چون توجه دانشجو سيستم استاد و دانشجويان تصوير را نمي بينند،‌ آنها فقط اسلايدها را مي بينند و صداي همديگر را مي شنوند. در اين سيستم به پهناي باند كمي،‌ حدود 32 كيلو بايت بر ثانيه از هر طرف مورد نياز است.
*روش ديداري ـ شنيداري: در اين روش از تركيب دو روش قبل استفاده مي شود. هر وقت استاد اسلايد ندارد، تصويرش نمايش داده مي شود و هر وقت مطلبي با اسلايد بيان مي شود، فقط اسلايد و صداي او شنيده مي شود. صدا و تصوير دانشجويان نيز با نظر استاد نمايش داده مي شود. اين روش قابليت هاي دو شيوه قبل استفاده شده است، هر چند از پهناي باند به صورت مناسب استفاده نمي شود.
اينها روش هاي همزماني هستند كه در آن استاد و دانشجو به صورت همزمان تدريس و تحصيل مي كنند اما در دانشگاه هاي ايراني بيشتر از روش هاي غير همزماني استفاده مي كنند كه شامل روش هاي زير است:
*استفاده از ضبط ويدئويي: اين روش، از روش هاي قديمي آموزش از راه دور است. در اين حالت، كلاس درس استاد با استفاده از نوارهاي ويدئويي يا سي دي هاي صوتي ـ تصويري ضبط مي شود و در اختيار دانشجو قرار مي گيرد. هزينه اين روش بسيار كم است.
*تدريس و تكثير با استفاده از سي دي هاي آموزشي: در اين روش از برنامه كامپيوتري براي فهم درس و شبيه سازي محيط آزمايشگاهي استفاده مي شود. هزينه اين روش هم كم است اما به نسبت ضبط ويدئويي هزينه بيشتري دارد.
*استفاده از WEB casting : استفاده از وب در آموزش از راه دور، يكي از ابزارهاي مؤثر آموزشي به شمار مي آيد كه مي تواند تمام محيط هاي متني، صوتي و ويدئويي را تركيب كند.

دانشجوي الكترونيكي ايراني چه مي گويد:
 

معضلات آموزش الكترونيكي در دانشگاه هاي ايران متفاوت با كشورهاي ديگر دنياست و بر همين اساس دانشجوي الكترونيكي ايراني هم دغدغه هايي متفاوت با دانشجو هاي مجازي ديگر جاهاي دنيا را دارد. دانشجوي ايراني كه از راه الكترونيك تحصيل مي كند تنها در برخي از دانشگاه ها مي تواند تحصيل كند. براي تحصيل از راه دور نيازمند پهناي باندي در حدي كه بتواند از مفاد درسي ارائه شده در سايت دانشگاهش استفاده كند،‌ است كه متأسفانه اين پهناي باند را به سختي و با هزينه زيادي بايد به دست آورد. از ديگر مشكلات دانشجوي الكترونيكي ايراني بايد به روز نبودن مطالب درسي اشاره كرد. اين در حالي است كه از مزاياي آموزش الكترونيكي به روز بودن اطلاعات را نام برد، اما در ايران اين مهم انجام نمي شود. اين دانشجو همچنين با هر سختي و مشكلي كه دوره هايش را بگذراند و مدرك را تحويل بگيرد يك مشكل اساسي برايش ايجاد مي شود. اين مشكل جا نيفتادن مدرك دانشگاه هاي مجازي در بين مراكز كاري است. در بسياري از موارد بين اين دانشجو و دانشجويي كه از دانشگاه حضوري مدرك دريافت كرده تبعيض قائل مي شوند. با وجود اين معضلات، دانشجويان ايراني اي كه به صورت الكترونيك تحصيل مي كنند بر حسب شرايطي كه دارند و همچنين نفوذ تكنولوژي به زندگي شان، ‌آموزش الكترونيكي را به آموزش حضوري ترجيح مي دهند. حال مي توان حدس زد اگر مشكلات حال حاضر دانشگاه هاي مجازي حل شود تعداد داوطلبان آموزش الكترونيكي در دانشگاه هاي ايران چند برابر خواهد شد.
منبع: نشريه دانستنيها ـ خرداد90