خودباختگی برخی روشن فکران در مقابل لیبرالیسم
اسلام بر پایه خدامحوری، اصالت دین و طرفداری از حق و عدل، به دنبال هدایت جامعه به سوی مصالح مادّی و معنوی است و در نقطه ی مقابل، فرهنگ غرب با حذف خدا و دین از فکر و زندگی انسانها و محور دانستن انسان برای
پرسشی از محضر علامه مصباح یزدی
پرسش:
دلیل همگرایی برخی روشنفکران مسلمان با نظام لیبرالی چیست؟پاسخ:
اسلام بر پایه خدامحوری، اصالت دین و طرفداری از حق و عدل، به دنبال هدایت جامعه به سوی مصالح مادّی و معنوی است و در نقطه ی مقابل، فرهنگ غرب با حذف خدا و دین از فکر و زندگی انسانها و محور دانستن انسان برای همه ارزشها به اصالت آزادی و انجام دلخواه تن داده است و تنها، زمینه ی تحقق هوسها و خواسته های این انسان مادّی و خود محور را جستجو می کند (1) ولی از دیدگاه اسلامی حفظ مصالح معنوی که در سایه ی حاکمیت دین تحقق پیدا می کند، از اهداف اصلی و اوّلیه می باشد و با وجود این اختلاف بنیادی و اساسی که در اهداف حکومتی آنها هست نمی توان در روش و وظایف حکومت اسلامی تابع غرب شد. زیرا نظام لیبرالی غرب شکلی از حکومت است که با هدف آن فرهنگ هماهنگ است؛ و این هدف یک حکومت است که ساختار، شرائط، وظائف و اختیارات آن را تبیین، و سپس شکل حکومت را تعیین می کند.لذا این شکل از حکومت با هدف اسلام از حکومت همخوانی ندارد و با پذیرش اسلام و آگاهی از اصول و اهداف آن نمی توان نظام مبتنی بر لیبرالیزم را پذیرفت.
با این همه کسانی وجود دارند که گرچه مغرض نیستند و اصل اسلام را پذیرفته اند ولی هنگام عمل در مسائل سیاسی و اجتماعی تابع غرب می شوند و گرایش به نظام لیبرالی پیدا می کنند و می گویند دنیا، با این رویه اداره می شود و ما نمی توانیم خلاف آن عمل کنیم. این عدّه را می توان به دو گروه تقسیم کرد: یک دسته کسانی هستند که اصولاً دین را از سیاست جدا می دانند و مسائل زندگی اجتماعی را مرتبط به دین نمی دانند که به نوعی مجذوب و تسلیم فرهنگ غرب شده و واقعیت دین را از دست داده اند. گروه دیگر علاوه بر قبول اسلام به وجود احکام سیاسی و اجتماعی در اسلام هم معتقدند ولی بی بهره از التقاط و تأثیرات ناخودآگاه فرهنگ غربی نمی باشند و برخی روش و نظراتی را اعمال و بیان می کنند که سازگار با اسلام نیست و بعضاً به نام اسلام هم جلوه می دهند.
متأسفانه در جامعه ی اسلامی، ما به خصوص در نیم قرن اخیر تفکرات التقاطی فراوان پدید آمده است. افراد مسلمانند ولی بدون تخصص لازم در برخورد با مسائل مختلف، بدون اینکه بدانند با پایه های دینی و معتقدات اسلامی آنها سازگار است یا نه هر نظریه ای در باب علوم مختلف انسانی را به دلخواه می پذیرند و ضمیمه دین می نمایند و در مجموع به تفکری التقاطی مبتلا می گردند.
اهل تحقیق مجموعه نظرات عرضه شده را بررسی می کنند و نقاط امتیاز و اختلاف را آشکار می نمایند و آنچه که با باورهایشان سازگار نیست نمی پذیرند و در صورت عدم تخصص در یک رشته به کارشناس فن مربوطه رجوع می نمایند. ولی در سطوح پایین تر، افراد بدون توجه و دقت همه مجموعه را می پذیرند و توجه به عدم سازگاری آنها با عقائد اساسی شان ندارند و نقاط اختلاف برایشان مبهم می ماند. اساساً در طول تاریخ همین اختلاط ها و التقاط ها و ابهام ها منشاء مفاسد بسیاری برای جامعه اسلامی گردیده است.
بنابراین نکته ی اصلی گرایش برخی روشنفکران به برخی دستاوردهای فرهنگ غرب نظیر لیبرالیزم با وجود بی غرضی و اعتقاد به اسلام، عدم آشنایی و اطلاع کامل آنها از دین و مسائل اساسی آن می باشد که بدین ترتیب یا اسلام را از صحنه اجتماعی به در می کنند و یا نظرات و آرائی را مطرح می کنند که با اصول و محورهای اصلی دین ناسازگار است.
به جوانان عزیزی که درصددند اعتقادات علمی پیدا کنند و اهل فکر روشن باشند و اهل تقلید نباشند، توصیه می شود ابتدا مسائل اساسی بنیانهای فکری و اعتقادی خود را حل کنند و اگر به حقانیت قرآن معتقدند و اسلام را پذیرفته اند از جنبه ی تئوریک و نظری دیدگاه اسلام را آنگونه که هست بشناسند و ببینند آیا آنچه را که در غرب اعمال می شود قبول دارد یا نه؟ و اگر در مقام عمل هم نتوانستند دستورالعمل اسلام را پیاده کنند لااقل بدانند که اسلام هر منش و روشی را نمی پذیرد و روش غیر اسلامی خودشان را به نام اسلام جلوه ندهند.
پی نوشت ها :
1- ممکن است اشکال شود که در غرب هم به ارزشهای اخلاقی و معنوی نظیر ایثار و فداکاری و توجه به محرومین و حمایت از کلیسا پرداخته می شود. در پاسخ باید گفت که منظور فرهنگ غالب غرب است نه اینکه هر که در غرب زندگی می کند این گونه است و اقتضای این فرهنگ بخلاف فرهنگ اسلام توجه به ارزشها و معنویات نیست گرچه در مواردی ناچارند به خاطر تأمین همان مصالح مادّی خودشان به این مطالب هم توجّه نشان دهند.
منبع مقاله :مصباح یزدی، محمد تقی؛ (1391)، پاسخ استاد به جوانان پرسشگر، قم: انتشارات مؤسسه ی آموزشی و پژوهشی امام خمینی (قدس سرّه)، چاپ اول
تازه های مقالات
ارسال نظر
در ارسال نظر شما خطایی رخ داده است
کاربر گرامی، ضمن تشکر از شما نظر شما با موفقیت ثبت گردید. و پس از تائید در فهرست نظرات نمایش داده می شود
نام :
ایمیل :
نظرات کاربران
{{Fullname}} {{Creationdate}}
{{Body}}