زمين لرزه و باران از ديدگاه هشام بن حکم
«هشام بن الحکم» زلزله را چنين تعليل مي کند که زمين از طبايع مختلفه اي ترکيب شده که بعضي از آنها بعض ديگر را نگاهداري مي کنند و گاهي که بعضي از آنها ضعيف شود ديگري غلبه کند و بدين جهت زلزله حادث شود و چنانچه
نويسنده: دکتر سيد احمد صفايي
هشام بن الحکم و سبب زلزله
«هشام بن الحکم» زلزله را چنين تعليل مي کند که زمين از طبايع مختلفه اي ترکيب شده که بعضي از آنها بعض ديگر را نگاهداري مي کنند و گاهي که بعضي از آنها ضعيف شود ديگري غلبه کند و بدين جهت زلزله حادث شود و چنانچه ضعف بعضي از آن طبايع زياد باشد خسف توليد گردد.البته اين تعليل متناسب با سطح افکار زمان «هشام بن الحکم» و براي نزديک ساختن حقيقت بذهن آنان بوده و نزديک بتعليلي است که دانشمندان امروزي براي زلزله مي کنند چه امروز هم زلزله را باختلال توازن در مواد منفجره و ابخره ي تحت الارضي مي دانند.
بنا بر مشهور امروز علم در سير تکاملي خود باين مرحله رسيده که زلزله مستند به فشار انرژي محبوس و يا انفجار موادي است که در طبقات تحت الارضي موجود است و در اثر اصطکاک بعضي از آنها به بعضي منفجر مي گردند و براي بيرون آمدن از زيرزمين به قطعه اي از آن فشار مي آورند و در نتيجه زمين مي لرزد و احياناً در بعضي از قسمتها خسف ايجاد مي شود.
هشام بن الحکم و سبب باران
«هشام بن الحکم» آمدن باران را به دو وجه تعليل کرده و مي گويد ممکن است باران عبارت از آبهايي باشد که پروردگار آنها را صعود داده بصورت باران نازل کند و ممکن است که پروردگار باران را در جوّ ايجاد و نازل فرمايد.قسمت اول تعليل «هشام بن الحکم» مطابق گفتار حکماي طبيعي است که مي گويند حرارت آفتاب و جز آن آب درياها و رطوبتهاي زمين را تبخير مي کند و ذرات آب به صورت بخار متصاعد مي شود و در اثر تراکم و تصادف با موجي از هواي سرد يا طبقه ي بارده ي جوّ تقاطر نموده بصورت باران به زمين بر مي گردد و چون حکيم الهي اسباب و علل را منتهي به خدا مي نمايد اگر بگويد خداوند آب را بالا مي برد صحيح گفته و منافات با وساطت اسباب و علل ظاهري ندارد؛ چه خداوند در عالم طبيعت کارها را بوسيله ي اسباب و علل انجام مي دهد.
منبع مقاله:
صفايي، سيد احمد؛ (1383)، هشام بن الحکم، تهران، مؤسسه ي انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، چاپ دوم.
/م
تازه های مقالات
ارسال نظر
در ارسال نظر شما خطایی رخ داده است
کاربر گرامی، ضمن تشکر از شما نظر شما با موفقیت ثبت گردید. و پس از تائید در فهرست نظرات نمایش داده می شود
نام :
ایمیل :
نظرات کاربران
{{Fullname}} {{Creationdate}}
{{Body}}