| • چکیده : |
,"این كتاب به زندگی میرزا كوچك‌خان جنگلی مشهور به شیخ یونس گیلانی ـ رئیس مجاهدین گیلان و موسس جمهوری گیلان در اواخر سلطنت قاجاریه ـ اختصاص یافته و به شیوه‌ای داستانی فراهم آمده است. گفتنی است میرزا كوچك‌خان در اواخر جنگ جهانی اول در گیلان به همراه جمعی از اشخاص ناراضی، علم طغیان بر ضد دولت برافراشت (1299 هـ ش) و چندی بعد به تقویت حكومت سوسیالیستی روسیه و پشتیبانی عناصر افراطی، رشت را گرفته، اعضای دولت مستقل خود را معرفی و اعلام كرد و حتی اسكناس منتشر كرد، جوانان گیلان را به خدمت نظام فراخواند و برای تربیت افراد نظامی، مدرسه‌ی نظام دایر كرد؛ برای تامین مخارج خویش به مصادره‌ی اموال ثروتمندان و تصرف در اموال بانك شاهی و صندوق مالی پرداخت و قوای خود را آماده‌ی هجوم به قزوین و تهران كرد. اما در این اثنا بین یاران او اختلاف پدید آمد و درحدود رشت، كار آن‌ها به زد و خورد كشید. چندی بعد رضاخان میرپنج پس از كسب موافقت وزیر مختار روسیه در ایران، با گروهی قزاق تهرانی به طور ناگهانی به رشت تاخت و آن‌جا را گرفت و برخی از یاران میرزاكوچك‌خان را فراری و برخی دیگر را جلب كرد. اما میرزاكوچك‌خان به جنگل رفت و در ماسوله به قوای قزاق حمله‌ور شد. اما از این حمله سودی نبرد، متواری شد و عاقبت در گردنه‌ی گیلوان طالش از برف و سرما تلف شد." |