| • چکیده : |
,"اسفراین از دیرباز در كنار دیگر شهرهای كهن خراسان بزرگ، جزو مراكز رواج و اشاع? زبان دری بوده است، اما سلط? اقوام مهاجم و به تبع آن رواج زبان و فرهنگ آنان در خراسان كه خاستگاه این زبان محسوب می‌شود، تاثیرات سوئی برجای گذاشته كه اسفراین نیز از این تاثیرات محفوظ نمانده است. آن‌چه در استمرار این هجوم‌های سیاسی و فرهنگی، مای? بقای زبان در كشور ما بوده، ظهور صدها شاعر و نویسنده است كه در این سرزمین، بالیده و آثاری به زبان دری از خویش برجای گذاشته‌اند. علاوه بر سلط? سیاسی و فرهنگی بیگانگان، كه از اوایل قرن پنجم تا ظهور صفویه در قرن دهم ادامه داشت و فرهنگ و زبان و حتی آداب و رسوم ما را به شدت متحول ساخت، در سده‌های اخیر، كوچاندن اجباری اقوام ترك و كرد به شمال خراسان و از جمله اسفراین، بنابر ملاحظات سیاسی از سوی حكام وقت، عامل دیگری در سست كردن پایه‌های دیرساخت? زبان دری در این ناحیه بوده است. اما به رغم وجود این عوامل ناخوش، گویش مردم اسفراین سینه به سینه منتقل شده است. كتاب حاضر به بررسی حدود 3000 واژ? اسفراینی با ذكر این اطلاعات، اختصاص یافته است: ضبط واژه؛ آوانگاری واژه؛ تعیین مقول? دستوری؛ كاربرد و معنی آن در زبان فارسی رسمی؛ ذكر مثال در صورت لزوم؛ ذكر معانی كنایی؛ معادل (مترادف) واژه درخور گویش؛ شكل و مفهوم واژه در گویش‌های افغانی و لری؛ شاهد مثال از متون نظم و نثر فارسی یا ادبیات عامه؛ ریش? ابی واژه؛ و متل مربوط به آن." |