| • چکیده : |
,"این كتاب مجموعه‌ی جدیدی است از مقالات و سخنرانی‌های "رامین جهانبگلو" كه موضوع اصلی آن‌ها رابطه‌ی میان سوژه‌ی مدرن و فضای مدرن، شكل‌گیری نهادهایی چون دانشگاه و دموكراسی و نقش روشنفكران در شكل‌گیری، نقد و بقای آن‌هاست. نگارنده معتقد است: "بی شك موفقیت این نقد روشنفكری و تداوم بقای دموكراتیك آن در صورتی امكان‌پذیر است كه هر جامعه‌ای روند "خود اندیشیدن" را بیاموزد. در حقیقت نقشی كه امروزه فلسفه ایفا می‌كند، آموزش این "خوداندیشی" است و نقد تمامی شیوه‌هایی از اندیشیدن كه از ظهور افق‌های جدید اندیشه جلوگیری به عمل می‌آورند. شكی نیست كه فلسفه، ماجرایی انفرادی نیست كه خارج از تاریخ فلسفه صورت گیرد. ولی آنچه تاریخ فلسفه به ما می‌آموزد، تنها فلسفه نیست، بلكه قبل از هر چیز، فلسفی اندیشیدن است، یعنی چگونگی طرح پرسش درباره‌ی اندیشه‌ی خود، اندیشه‌ی دیگران و جامعه و جهان فلسفه هم چنین به ما می‌آموزد كه هیچ كس نمی‌تواند و نمی‌بایستی به جای ما بیاندیشد.... در واقع فلسفی اندیشیدن چیزی نیست جز اندیشه‌ی زندگی و زندگی كردن اندیشه‌ی اكنون. مسلم این كه، تنها جامعه‌ای قابلیت اندیشیدن زندگی و حیات خود را دارد كه "با اندیشه" و نه "علیه اندیشه" زندگی كند. جامعه‌ای كه با اندیشه و برای اندیشه زندگی می‌كند، با گذشته‌ی خود در آشتی است و از اشتباهات خود در عذاب و در فرار نیست، چنین جامعه‌ای قادر است كه درباره‌ی آینده خود نیز فكر كند و به آن شكل مطلوب دهد. ولی جامعه‌ای كه در میان گذشته و آینده زندانی شده، نه به گذشته تعلق دارد و نه به آینده، زیرا از یكی جدا شده و به دیگری نرسیده است. چنین جامعه‌ای فضایی برزخی است كه می‌كوشد تا از گناهان و مسئولیت‌های خود فرار كند تا مبادا روزی باز با آن‌ها رو به رو شود. شاید به همین دلیل، در جامعه‌ای كه مسئولیت نقش محور اصلی روابط اجتماعی را ایفا نمی‌كند. اخلاق تنها شعاری توخالی است كه برای ترساندن شهروندان از شكوفا كردن فردیت‌های خود به كار گرفته می‌شود"." |