| • چکیده : |
رستم التواریخ" یكی از منابع تاریخی دست اول مربوط به اواخر حكومت صفوی تا اوایل دوره قاجار است. كتاب با یك فصل مقدماتی آغاز میشود و در ابتدای بخش اصلی كتاب، از وقایع بسیار مهم دوره شاه سلطان حسین صفوی، اعم از اوضاع دربار، فساد زمان وی، مسائلی كه منجر به اتحاد افاغنه علیه حاكمیت صفوی شد. همچنین از چیرگی محمود و سپس اشرف افغان بر اصفهان به تفصیل یاد میشود. چگونگی قدرت یابی نادر و سلطنت شاه تهماسب دوم صفوی و سلطنت نادر افشار و كریمخان زند، شورشهای متعدد در دوره كریمخان، معرفی جانشینان كریمخان تا جنگهایی كه منجر به تشكیل سلسله قاجاریه و روی كار آمدن آقا محمد خان قاجار و سپس فتحعلی شاه شد، جملگی از دیگر مطالب این كتاب هستند. در كنار ذكر وقایع مهم سیاسی كه مولف اغلب خود شاهد بوده، ویژگی عمده كتاب حاضر، شرح دقیق اوضاع اجتماعی و معرفی اشخاص است؛ نظیر: وضع دربار سلطان حسین صفوی، اسامی باشیان (بزرگان) و پهلوانان آن زمان، قیمت انواع اجناس و محصولات، اقدامات كریمخان زند، و القاب شاهزادگان زمان فتح علی شاه قاجار. در بخشی از "پیشگفتار مصحح" آمده است: "برخی مسائل كه بیان آنها امروزه (و شاید هم همیشه) خلاف ارزشهای اخلاقی شمرده میشوند و البته هیچ ربطی به مسائل اصلی كتاب نداشتند، حذف شدند. قسمتهای مربوطه، با سه نقطه.... مشخص شدهاند". گفتنی است كتاب حاضر در سالهای دور و نزدیك و از سوی ناشران مختلف به چاپ رسیده است." |