| • چکیده : |
,"نویسنده در این اثر بر آن است تا ایرانی بودن زبان آذری یا همان زبان آذربایجانیان باستان را نشان دهد. وی با ذكر نمونه‌هایی از متن‌های بازمانده از این زبان، هم‌خانوادگی آن را با دیگر زبان‌های ایرانی هم‌چون كردی، مازندرانی، تاتی، تالشی و گیلكی بررسی می‌كند. در بخش دیگر كتاب، چگونگی ورود زبان تركی از دیدگاه تاریخی بررسی شده است. نویسنده تصریح می‌كند: "... آذری یكی از نیم‌زبان‌های بزرگ و ریشه‌داری هم‌چون كردی و مازندرانی و تالشی و گیلانی و مانند این‌ها بوده و در سراسر آذربایجان سخن گفته می‌شده، و آن جز شاخه‌ای از زبان ایران نبوده، و آن‌چه ما می‌دانیم این نیمزبان‌ها در باستان‌زمان‌ها در ایران پیدا شده و همیشه در پشت سر زبان همگانی جایگاهی داشته است... تركی در زمان سلجوقیان به آذربایجان درآمده و در هفت‌صد سال یا بیش‌تر كم‌كم بر آن‌جا چیره شده و زبان بومی را از میان برده كه جز در گوشه‌ها و كنارها نشانی از آن بازنمانده... پراكندگی زبان تركی در ایران در زمان صفویان به بالاترین پایگاه خود رسید و چون ایشان سپری شدند، پیشرفت تركی نیز بازایستاد و سپس به پسرفت نهاد. به ویژه پس از آغاز مشروطه و پیدایش شور كشورخواهی در ایران و بنیاد یافتن روزنامه‌ها و دبستان‌ها كه همه‌ی این‌ها تركی را بازپس می‌برد و از میدان آن می‌كاهد"." |