| • چکیده : |
,"نگارنده در مجلد دوم از این مجموعه كوشیده، تحلیلی از آثار روشنفكران در باب دین و اصلاح دینی به دست دهد. بر این اساس كتاب حاضر در چهار بخش و ذیل این عناوین تدوین یافته است: زمینه‌های تجدد و دین‌زدایی در ایران و نخستین متفكران جدید ایران، تجدد و اصلاح دین در اندیشه‌ی سیدجمال‌الدین اسدآبادی، تجدد و دین‌زدایی در اندیشه‌های میرزا ملكم‌خان ناظم‌الدوله و میرزا عبدالرحیم طالبوف، و تجدد و دین‌زدایی در اندیشه‌های میرزاآقاخان كرمانی و میرزا یوسف‌خان مستشارالدوله. نویسنده برای نمونه در آغاز كتاب، خاطرنشان می‌سازد: "... در درون مسیحیت، دو جریان عمده‌ی كاتولیك وابسته به كلیسای رسمی مسیحیت غرب جهان مسیحیت و پروتستان كه به انتقاد از مبادی خبری كلیسای كاتولیك می‌پرداختند، طریقت اومانیسم و مدرنیسم را با مسیحیت، جمع می‌كردند. بدین‌معنی كه در قبال مسیحیت مدرن پروتستانی كه با نهضت اصلاح دینی، نضج گرفت، كاتولیسیسم نیز بعد از شورای "ترنت" با نهضت ضد اصلاح دینی به تجدید و بازسازی و نوسازی اركان و مبادی تفكر سنتی خود متوجه گردید و الهیات عقلی خود را از "تومیسم" به "نئوتومیسم" انتقال داد. با این اوصاف، دین در چهار حوزه‌ی الهیات طبیعی (دئیسم)، فلسفه‌ی الحادی (آتئیسم)، پروتستانتیسم و كاتولیسیسم به مدرنیسم روی آورد تا با تمدن و شئون فرهنگی جدید مناسب و مطابق گردد و عمری شود"." |