| • چکیده : |
,"در كتاب حاضر كه برای مطالعهی دانشجویان رشتهی علوم تربیتی، فلسفه، و الهیات تدوین شده، ضمن بیان مباحثی در زمینهی زندگی فارابی و آثارش، موقعیت و جایگاه وی در تاریخ فلسفهی اسلامی، و نیز مبانی فلسفی اندیشهی فارابی (هستیشناسی، معرفتشناسی، و ارزششناسی)، جایگاه تعلیم و تربیت از دیدگاه فارابی بررسی گردیده و مبانی تعلیم و تربیت از دیدگاه فارابی شامل مبانی دینی، اجتماعی، روانشناختی، و علمی بیان شده است. همچنین، اصول تعلیم و تربیت فارابی بازگو گردیده كه مبتنی بر تفاوتهای فردی، همگانی بودن، تخصص، تركیب نظر و عمل، و محبت است. علاوه بر این، اهداف تعلیم و تربیت از دیدگاه فارابی ذكر شده كه شامل هدف جسمانی، ذوقی (هنری)، اخلاقی، و عقلانی است. در روش تدریس و بارگیری نیز یكی از روشهایی كه وی مطرح میسازد، روش مباحثه و گفتوگو است و دیگری روش حفظ و تكرار، زیرا به اعتقاد وی فضایل اخلاقی از طریق تكرار و عادت به دست میآید و در ذهن ملكه میشود. او، روش تدریس و یادگیری را با توجه به میزان توانایی شاگرد و نیز موضوع مورد آموزش، متفاوت میداند. در بخش پایانی نیز ارتباط میان مبانی فلسفی و اندیشههای تربیتی فارابی بررسی گردیده است. از مباحث كتاب، چنین نتیجه گرفته شده است: "اگرچه فارابی مانند برخی مربیان چون افلاطون، دیویی، كانت و ... به طور مستقیم دربارهی تعلیم و تربیت به بحث نپرداخته است اما آثار وی به ویژه دو كتاب ارزشمندش به نامهای "آراء اهل مدینهی فاضله" و "سیاست مدینه..."، مالامال از مباحث تربیتی است. برای فارابی، تعلیم و تربیت، راه رسیدن به سعادت دنیا و آخرت است. آراء اهل مدینهی فاضله براساس تعلیم و تربیت و كسب شناخت صحیح شكل گرفته است. شناخت در بالاترین مرتبه دربارهی خداوند و سپس موجودات ساختهی دست اوست كه بالاترین هدف، تعلیم و تربیت فارابی را شكل میدهد. اصولا نقطهی مركزی اندیشههای فلسفی و تربیتی فارابی "واجبالوجود" است كه همهی هستی از اوست. معرفت باید دربارهی ذات بیهمتای او باشد و بالاترین ارزش نیز شناخت اوست... محور تمام اهداف تعلیم و تربیت در نزد فارابی نیل به خدا به عنوان وجود اول و آخر است." |