| • چکیده : |
,"ابتدا در كتاب مباحثی در خصوص پدیده‌ی "روشنگری" مطرح می‌شود و برای مثال، گفته شده است: "سده‌ی هجدهم را دوره‌ی بیداری یا روشنگری یا تنویر افكار نام داده‌اند، به سبب آن كه نقش فعالیت‌های عقلانی در آن برتر می‌نمود... سه دسته از مفهوم‌های كلیدی یعنی خرد، طبیعت و پیشرفت درون‌مایه‌ی اصلی جهان‌بینی روشنگری را شكل می‌دهند.. بیش‌تر جهان‌بینی‌های زمان معاصر با نگرش مختلف مادی ـ پوزیتویسم، ماتریالیسم (به خصوص ماركسیسم)، خردگرایی، انسان‌گرایی، "فرهنگ اخلاقی" و... ـ كه كلیسا را رد می‌كنند، سرچشمه و اندیشه‌ی خود را از روشنگری می‌یابند". اما بخش اصلی كتاب، رساله‌ای است از لوسین گلدمی (فیلسوف و استاد دانشگاه سوربن، 1913-1970) كه با عنوان "روشنگری مسیحی و مسیحیت به چاپ رسیده است. بخش نخست این اثر بررسی جنبه‌های فكری، اجتماعی، فلسفی و فرهنگی جنبش روشنگری و به طور كلی ارزیابی ساخت‌های گوناگون این پدیده است. در بخش دوم كتاب، موضوع روشنگری و باور مسیحی به بحث كشیده شده است. نویسنده برای نمونه در این بخش تصریح می‌كند: "انسان عصر روشنگری درباره‌ی خدای كلیسا بر مبنای مقولات عام ذهن خود یعنی برابری، آزادی و نكوداشت اخلاقی درباره‌ی حق‌های بنیادی انسان، داوری می‌كند. این خدا قدرتی انگاشته می‌شود كه تنها به عده‌ی اندكی از جان‌های برگزیده، حق برخورداری از لطف یزدانی می‌بخشد و افراد دیگر را به نفرین ابدی حوالت می‌دهد؛ این خدای كلیسا به همه كار توانا است، اما جهانی را آفریده كه در آن همه‌ی انسان‌ها نمی‌توانند شاد و با فضیلت باشند؛ خدایی كه (از دیدگاه اگوستین) برای بیش‌تر انسان‌ها حق پرهیز از گناه را روا نداشته است؛ این خدا كه نهاد محبت تصور می‌شود، خود از بخشیدن گناهان میلیون‌ها افراد خودداری می‌ورزد. طبیعی است كه خدای كلیساگونه‌ای سلطان ستمگر به نظر می‌آمد كه تنها می‌توانست خرافه بیافریند؛ در واقع خدای كلیسا نمی‌توانست با خدای واقعی دین روشنگر و ناسوتی طبیعی هیچ وجه مشتركی داشته باشد". عنوان مبحث بعدی "روشنگری و مسائل جامعه‌ی نو" است." |