| • چکیده : |
,"در بخش نخست كتاب علل و اسباب طبیعی قحطیها و كمیابیهای ایران مطرح و در فصل دوم عوامل تاریخی و اجتماعی آنها بررسی شده است. فصل سوم مربوط به قحطیهایی است كه جنبهی عمومی و سرتاسری داشتهاند. در فصل چهارم قحطیهای منطقهای و محلی، حتیالمقدور با توجه به تاكید بر علل و عوامل ویژه هر یك تجزیه و تحلیل شده است. در كتاب خاطرنشان میشود: "بررسی تحلیلی قحطیهای متعدد و متناوبی كه از دیرباز در پهنهی ایران زمین روی داده، به روشنی گویای این واقعیت است كه در كنار علل طبیعی و جغرافیایی، عوامل تاریخی و اجتماعی هم، نقش و سهم شایان توجه و گاه تعیین كنندهای در ایجاد و یا تشدید این قحطیها ایفا كردهاند. از جملهی اهم این عوامل میتوان از جنگها و تهاجمهای مكرر، حاكمیت ملوك الطوایفی و وقوع منازعهها و كش مكشهای دایمی بین امرا، بیثباتی سیاسی و ناامنی، بیكفایتی و سوء سیاست و مظالم حكام و مقامات دیوانی و نیز رواج فساد مالی در بین آنها، خودكامگی فرمانروایان، بیاعتمادی و فقدان هم بستگی بین تودههای مردم و حاكمان و هم چنین بعضی نارساییهای زیربنایی از قبیل فقدان شبكهی ارتباط مناسب، ابتدایی بودن وسایل و امكانات حمل و نقل، نازل بودن سطح بهداشت و مراقبتهای پزشكی و نظایر آن یاد كرد"." |