| • چکیده : |
((برایان ترنر)) در این كتاب، دیدگاه‌ها و نظریات ((ماكس وبر ( 1864ـ 1920))) جامعه‌شناس مشهور آلمانی را بررسی و نقد كرده است .دانشجویان رشته جامعه‌شناسی این موضوعات را در كتاب پی می‌گیرند :((تفسیری از وبر درباره اسلام))، ((كاریزما و مبادی اسلام))، ((الله و انسان))، ((قدیس و شیخ))، ((تورات و جانشینی كراماتی))، ((اسلام و شهر))، ((وبر، قانون و اسلام)، ((اسلام و زوال عثمانیان))، ((اصلاح‌طلبی اسلامی و جامعه‌شناسی انگیزه))، ((اسلام و دنیوی شدن))، ((ماركس وبر و اسلام)) مترجم كتاب خاطر نشان می‌كند :((ماكس وبر برای تكمیل مطالعه خود درباره وجود یا عدم وجود روحیه سرمایه‌داری در سایر ادیان، مطالعاتی درباره اسلام ترتیب می‌دهد تا به ملاحظه این امر بپردازد كه آیا اخلاق خاص این جهانی در اسلام نیز وجود داشته است یا خیر .از نگاه وبر این اطلاق در اسلام غایب بوده است و اسلام نقطه مقابل مذهب پروتستان است .ماكس وبر تحت تاثیر صوفیه، اسلام را دینی معطوف به جهان آخرت می‌داند كه نمی‌تواند به سامان‌دهی حیات این جهانی پیروان بپردازد .او دو عامل تصوف و جنگ‌جویان را شاخص اساسی عدم گرایش مسلمانان به كار و تلاش مداوم همچنین تجمل‌گرایی می‌داند)) .آن چه توجه نویسنده كتاب را به خود جلب نموده است، عدم كاربرد روش‌شناسی تفهمی توسط ((وبر)) در حین مطالعه اسلام است .نگارنده در این باره چنین بیان می‌دارد :((نتیجه آن كه طرز تلقی من در باب ((وبر)) واقعا ابهام‌آمیز است .از یك طرف ((وبر)) چارچوبی انگیزنده با بسط اسلام مطرح كرده، از سوی دیگر، در عمل، وبر آن اصول روش‌شناسانه و فلسفی را كه برای یك رویكرد جامعه‌شناسانه مناسب جدی می‌داند به گونه یك دستی به كار نگرفته است .از این رو بیشتر بحث من درباره اسلام را اظهار نظرهای انتقادی درباره وبر اشغال كرده است)) .نویسنده در تلاش برای محدود ساختن چارچوب این مطالعه، مباحث خود را به اسلام در آفریقای شمالی، خاورمیانه و به ویژه عثمانیان متمركز كرده است .((ملاحظات خود ((وبر)) درباره اسلام تقریبا به طور انحصاری به بخش عربی ـ سنتی فرهنگ اسلامی باز می‌گردد)) .نگارنده اذعان می‌دارد :((روش من عبارت‌اند از شیوه پیوستگی تاریخی كه با سرچشمه‌ها و خاستگاه اسلام آغاز و تا اسلام قرون میانه دنبال شده و با دوره جدید پایان می‌یابد)) . ((اصل كلی در این تحقیق دو چیز است :اول، ارائه یك تفسیر از ((وبر)) و دوم، ترتیب واقعیات شناخته شده درباره اسلام، در درون یك چارچوب نظری كه ممكن است علاقه جامعه‌شناسانه به تاریخ و جامعه اسلامی را برانگیزد)) . |