| • چکیده : |
,"مكتب نگارگری هرات، از یك تناقض تاریخی به وجود آمد؛ یعنی كین‌خواهی و سخت‌كشی تیمور در عرصه سیاست، و خودباختگی او در عرصه هنر. او از یك سو، آخرین توشه زندگی مردم را با نامردمی تاراج كرد و از سوی دیگر دعوی حمایت از هنرمندان و هنرورزان را داشت. تیمور با این دو سیاست ـ چپاول مردم و تاراج هنرمندان مناطق مختلف و گردآوری آن‌ها در سمرقند ـ محیطی را پدید آورد كه در آن بنیه مالی قومی با نیروی انسانی كارآمد درهم آمیخت و پس از مرگ او عرصه‌ای از كوشندگی‌های هنری را فراز آورد كه مكتب هرات نتیجه جدایی‌ناپذیر آن بود. در مكتب هرات دو هویت فرهنگی تاجیك و ترك (ایرانی و تورانی) درهم می‌آمیزد و در آداب نگارگری تحولی برمی‌انگیزد، دو فرهنگ مغولی و اسلامی در كنار هم قرار می‌گیرد و نظم و سامان تازه‌ای برقرار می‌كند كه در آن نه تفرقه‌ای در وحدت زیبایی‌شناسی هنری پدید می‌آید و نه رخنه‌ای در ایمان مذهبی و نیز مواریث دو ساحت متفاوت هنر ایرانی و چینی در هم تركیب می‌شود و تجدید قوایی برای هنر ایران به ارمغان می‌آورد. در كتاب حاضر مكتب نگارگری هرات بررسی شده است. نگارنده نخست به ارزیابی مرحله پیشین مكتب هرات در روزگار شاهرخ و با سینقرمیرزا می‌پردازد و سپس مرحله پسین مكتب هرات را برمی‌كاود كه این مرحله را می‌توان عهد بلوغ یا دوره مترقی مكتب هرات نام نهاد. در بخشی از كتاب نیز دو هنرمند برجسته این مكتب ـ استاد محمد سیاه‌قلم و استاد كمال‌الدین بهزاد ـ معرفی شده‌اند." |