| • چکیده : |
,"نگارنده در این رساله می‌خواهد اثبات كند كه عقل عملی محض، موجود است و بدین منظور تمام قوه‌ی عملی عقل را به نقادی می‌گذارد. به تصریح وی: "عقل عملی بدون هیچ‌گونه تبانی با عقل نظری برای موضوع فوق محسوس مقوله‌ی علیت یعنی اختیار [آزادی] واقعیت عینی تامین می‌كند و همین به حكم واقع، وجود چیزی را اثبات می‌كند كه در حالت نخست (یعنی در نقد عقل نظری) فقط قادر به تصور آن بودیم. از این طریق، آموزه‌ی غریب ولی قطعی فلسفه‌ی نقدی نظری مبنی بر این كه ذهن اندیشمند در شهود درونی برای خودش فقط یك پدیدار است، درنقد عقل عملی كاملا به اثبات می‌رسد و این اثبات چندان تمام و كمال است كه اگر هم نقد عقل نظری هرگز این قضیه را اثبات نكرده بود، از این طریق به اثبات آن می‌رسیدیم. به علاوه از این طریق می‌توانم دریابم كه چرا مهم‌ترین اشكالات در خصوص این نقد كه تا كنون به نظرم رسیده است، درست حول این دو مطلب می‌چرخد: یعنی از سویی واقعیت عینی مقولات در مقام تطبیق آن‌ها بر دوات معقول كه در شناخت نظری، انكار و در شناخت عملی، اثبات شده است و از سوی دیگر، این تقاضای تناقض‌آمیز كه باید خویش را به عنوان فاعل اختیار، ذات معقول و در عین حال از منظر طبیعت فیزیكی، در آگاهی تجربی خویش، پدیدار تلقی كنیم"." |