پرسش :

مجلس تصويب كرده كه در زمان طلاق، مرد بايد معادلِ ريالي روز را از جهت مهريه خانم به او بپردازد، همين حالا خانواده هاي عروس چنان دستِ بالا مي گيرند تا خداي ناكرده در برابر طلاق جبران مافات كرده باشند. آيا اين قانون ظلم مضاعف به مردان نيست؟

پاسخ :
پول ارزش مستقل و نفسي ندارد و ارزش پول به پشتوانه‌اي آن است. و اگر ارزش خود پول را كه از نوع خاصي كاغذ و مركب است، محاسبه كنيم، چندان اعتبار و ارزشي ندارد و ممكن است در برابر يك قطعه اسكناس 10000 ريالي يك جلد دفتر 40 برگ هم ندهند. پس روشن شد كه پول ارزش اعتباري دارد و كسي كه پول را مهريه قرار مي‌دهد در واقع نه كاغذ را بلكه آن پشتوانه و اعتبار را به ميزاني كه پول حكايت از آن كند مهريه قرار داده است. افرادي كه سال 1335 ازدواج نموده‌اند مهريه‌ي آن‌ها كمتر از هزار تومان است آيا درست است كه اكنون اين افراد را در صورت طلاق دادن با پرداخت 1000 تومان از خانه خارج سازند؟!
اما اين‌كه فرموده‌ايد: «اكنون خانواده‌ها به اندازة كافي دست بالا مي‌گيرند تا در برابر طلاق جبران مافات كنند اين تعيين مهرهاي سنگين در زمان حال هيچ دلالتي بر ظالمانه بودن آن قانون نمي‌كند و رابطه‌اي هم بين اين دو مقوله نيست. از طرفي قبول مهر در اختيار مرد است و اصلاً مهر را مرد بايد تعيين كند و مستحب است مهريه به اندازة مهر السنه تعيين گردد و مهريه سنگين مكروه است و مرد مي‌تواند بر مهرية مناسبي توافق كند و اگر خانوادة عروس همراهي نكرد نپذيرد و در صورت پذيرش ضامن است كه آن را به تمام و كمال بپردازد. كساني كه مهريه را هزار سكة بهار آزادي قرار مي‌دهند يا كمتر و بيشتر ولي در هر صورت رقم بسيار بالايي را معين مي‌كنند سخت در اشتباه هستند و اگر اسلام را معيار عمل خويش قرار دهند از چنين كاري پرهيز مي‌كنند چرا كه حضرت علي ـ عليه السلام ـ مي‌فرمايند «لا تغالوا بمهور النساء فتكون عداوهَ»[1] «مهريه زن‌ها را زياد قرار ندهيد كه باعث عداوهَ و دشمني مي‌شود» و چه بسا با تعيين مهريه سنگين مي‌خواهند جلو طلاق را بگيرند در حالي كه با اين كار زمينة طلاق را فراهم مي‌كنند. مرد جواني كه مهريه‌هاي سرسام‌آور را قبول مي‌كند بايد بداند كه در هر صورت اين مهريه را بايد بپردازد.
چه عندالمطالبه، چه عندالطلاق و چه زماني كه مرد از دنيا برود. چون مهريه ديني است از زن بر ذمه مرد و بايد بعد از مرگ شوهر ابتدا ديون او را بپردازد و بعد اگر چيزي ماند بين ورثه تقسيم كنند و آن‌ها كه مثلاً چند صد سكه را مهر قرار مي‌دهند ممكن است اكثراً ميراث آن‌ها تمام و كمال به زن تعلق گيرد و چيزي به فرزندان نرسد. پس بايد جوان‌ها خودشان عاقلانه رفتار نموده و تن به پذيرش مهرهاي سنگين ندهند ولو به قيمت صرف‌نظر كردن از ازدواج با فرد خاصي تمام شود.


[1] - وسايل الشيعه، ج 21، ص 253، باب 5 از ابواب المهور، بيروتي 30 جلدي.
( اندیشه قم )