پرسش :

آيا معاويه پسر ابوسفيان بود يا فرد ديگر؟


شرح پرسش :
پاسخ :
مادر معاويه از جمله زنان بد نام عرب بود كه سابقه چندان موجهي در تاريخ اسلام و قبل از آن نمي‎توان براي او يافت در اينكه هند مادر معاويه در امر ترويج دين اسلام و نسبت به شخص پيامبر دشمني‎هاي شديد نموده است در بين تمام مورخان اتفاق و اجماع قولي وجود دارد زيرا كه سوابق او در تاريخ اسلام بسيار روشن است و رفتارهاي نارواي او در حق عموي پيامبر حمزه در جنگ احد مشهور است علاوه بر آنكه اهانتهاي زيادي به پيامبر و تازه مسلمانان نموده است. بنابراين معاويه از لحاظ مادر وضعي بسيار آشفته دارد چنانكه در برخي از منابع اين زن را بدسابقه و زناكار دانسته‎اند، چون مورخين معتقدند كه اساساً هند در مكه به تمايلات نامشروع شهرت داشت.[1]
بنابراين چندان بي‎اساس نيست كه معاويه را به غير از آنچه كه مشهور شده است كه فرزند ابوسفيان است نسبت داده‎اند اساس شايعات و يا اساس گفتارهاي مردم از يك علت واقعي سرچشمه مي‎گيرد.
درباره پدر معاويه، درباره ازدواج هند با ابوسفيان گفته شده كه مافربن عمرو يكي از افراد بني اميه سخت دلباخته هند بود تا آنجا كه داستان روابط آنها در كوي و برزن بر سر زبانها افتاد، هند از وي بار گرفت! هنگامي كه بارداريش آشكار شد و يا اينكه نزديك بود ظاهر گردد، مافربن عمرو از مكه فرار كرد و به نزد نعمان بن منذر پادشاه مشهور عرب حيره رفت تا اينكه از وي در كار خود كمك بخواهد در غياب او بود كه ابوسفيان با هند ازدواج نمود.[2]
هشام بن محمد كلبي نسب شناس مشهور و زبردست عرب در كتاب مثالب و اصمعي اديب گفته‎اند: معاويه در دوران جاهليت به چهار نفر منسوب مي‎شد كه نام آنها بدين قرار است:
1. عمارة بن الوليد از بني مخزوم 2. مافربن عمرو از بني اميه 3. ابوسفيان از بني اميه 4. عباس بن عبدالمطلب از بني هاشم.[3]
بيشتر مورخان فرزندي معاويه را به يكي از اين مردان نوشته‎اند[4] آري در عصر جاهليت اين گونه بوده است كه او را براي چندين مرد نسبت مي‎دادند اما بعد از اسلام اين گونه رفتار ناهنجار از بين رفت.
پيامبر اكرم وقتي مكه را فتح نمود هند مادر معاويه را به خاطر ارتكاب جنايات سزاوار مرگ دانسته بود[5] اما او با زيركي در ميان زنان مخفي شده و خود را به حضرت رسانيد و اسلام آورد و به پيامبر ـ صلّي الله عليه و آله ـ گفت ما بر چه چيزي با تو بيعت كنيم رسول خدا فرمود: بر اينكه زنا نكنيد.[6]
امّا آنچه بعد از اسلام شهرت يافت معاويه پسر ابوسفيان محسوب گشت چون هند بعد از ابي‎سفيان كه با او ازدواج كرده بود قبل از اسلام شوهر رسمي غير از او نداشت فلذا معروف بود كه زن ابي‎سفيان شده و معاويه هم بعد از ازدواج آنها و در خانه ابي‎سفيان تولد يافت لذا معروف به فرزند ابوسفيان بوده است.
--------------------------------------------------------------------------------
[1] . علامه عسكري، عايشه در اسلام، ج 1، ص 10 و محمد بن عقيل علوي حضرمي، النصايح الكافيه لمن يتولي معاويه.
[2] . ابي الفرج اصفهاني، الاغاني، ج 9، چاپ بيروت، ص 53 ـ 50.
[3] . ابن جوزي، تذكرة الخواص، چاپ بيروت، ص 116.
[4] . زمخشري، ربيع لابرار، ج 3 باب القربات و لانساب و شرح نهج البلاغه، ج 1، ص 336 و الاغاني، ج 9، ص 49 و 50.
[5] . تاريخ اسلام، دكتر آيتي، چاپ ششم، تهران دانشگاه، 78، ص 463.
[6] . علامه عسكري، عايشه در اسلام، ج 1، ص 12.