پرسش :
چرا بعضي از سوره‌هاي قرآن، مثل حمد، نام‌هاي بسياري دارند؟
شرح پرسش :
پاسخ :
با توجه به روايات فراوان از پیامبر اکرم(ص) معلوم مي‌شود كه بسياري از اسامي سوره‌هاي قرآن را پیامبر اکرم(ص) نام‌گذاري كرده‌اند.
مطابق برخي از اين روايات، پیامبر اکرم(ص) براي تمييز سوره‌ها از يك‌ديگر، آن‌ها را توصيف مي‌كردند و وقتي آيه‌اي نازل مي‌شد، پيامبر مي‌فرمود: آن را در سوره‌اي بگذاريد كه داستان فلان چيز (مثلاً قصّة گاو بني‌اسرائيل) در آن بيان شده است. سپس، اين توصيف‌ها، خلاصه شده تبديل به اسم گرديد.
براي هر سوره مي‌توان ويژگي‌هايي در نظر گرفت. اين ويژگي‌ها، شامل كلمات خاص، كلمات ابتدايي سوره، اِشتمال سوره بر داستان‌ها و قضاياي تاريخي، اسامي افراد و اماكن، و هم‌چنين توصيف‌ها و خواصي است كه طبق روايات نبوي وارد شده است. مسلمانان در طول زمان، با استفاده از موارد فوق ـ به خصوص آخرين مورد ـ به نام‌گذاري سوره‌ها پرداخته‌اند; در واقع بيش‌تر اين نام‌ها، توصيف سوره‌ها هستند، هم‌چنان‌كه اسامي متعدد براي خداوند چنين است.
سورة حمد نيز، چون يكي از گرامي‌ترين و مهم‌ترين سوره‌هاي قرآني است، توصيف‌هاي متعددي از آن شده است، كه اين وصف‌ها، به اسم تبديل گرديده‌اند. اسم "حمد" به خاطر شروع سوره با حمد و ثناي خدا و اسم "فاتحة‌الكتاب"، به دليل اين‌كه اولين سوره‌اي است كه به‌طور كامل نازل گرديده است; "اُم‌ُّالكتاب" (اُم‌ّ = مقصد و محل بازگشت) به اين دليل كه تمام اهداف و اغراض قرآني در اين سوره كوچك فراهم شده است و "سبع المثاني" به اين علت كه سورة حمد، هفت آيه دارد، به اين نام آمده است و لفظ "مثاني" نيز اسم‌ِ عام‌ِ سوره‌هاي كوچك قرآن مي‌باشد و يا به جهت آن‌كه در هر نماز دو بار خوانده مي‌شود به آن مثاني مي‌گويند و همين‌طور بقيه اسامي سورة حمد.(ر.ك: علوم القرآن عند المفسرين، مركز فرهنگ و معارف قرآن، ج 1، ص 329 ـ 331; تاريخ قرآن كريم، محمدباقر حجتي، دفتر نشر فرهنگ اسلامي، ص 98; تاريخ قرآن، محمدهادي معرفت، ص 77 ـ 79، انتشارات سمت.)
eporsesh.com
با توجه به روايات فراوان از پیامبر اکرم(ص) معلوم مي‌شود كه بسياري از اسامي سوره‌هاي قرآن را پیامبر اکرم(ص) نام‌گذاري كرده‌اند.
مطابق برخي از اين روايات، پیامبر اکرم(ص) براي تمييز سوره‌ها از يك‌ديگر، آن‌ها را توصيف مي‌كردند و وقتي آيه‌اي نازل مي‌شد، پيامبر مي‌فرمود: آن را در سوره‌اي بگذاريد كه داستان فلان چيز (مثلاً قصّة گاو بني‌اسرائيل) در آن بيان شده است. سپس، اين توصيف‌ها، خلاصه شده تبديل به اسم گرديد.
براي هر سوره مي‌توان ويژگي‌هايي در نظر گرفت. اين ويژگي‌ها، شامل كلمات خاص، كلمات ابتدايي سوره، اِشتمال سوره بر داستان‌ها و قضاياي تاريخي، اسامي افراد و اماكن، و هم‌چنين توصيف‌ها و خواصي است كه طبق روايات نبوي وارد شده است. مسلمانان در طول زمان، با استفاده از موارد فوق ـ به خصوص آخرين مورد ـ به نام‌گذاري سوره‌ها پرداخته‌اند; در واقع بيش‌تر اين نام‌ها، توصيف سوره‌ها هستند، هم‌چنان‌كه اسامي متعدد براي خداوند چنين است.
سورة حمد نيز، چون يكي از گرامي‌ترين و مهم‌ترين سوره‌هاي قرآني است، توصيف‌هاي متعددي از آن شده است، كه اين وصف‌ها، به اسم تبديل گرديده‌اند. اسم "حمد" به خاطر شروع سوره با حمد و ثناي خدا و اسم "فاتحة‌الكتاب"، به دليل اين‌كه اولين سوره‌اي است كه به‌طور كامل نازل گرديده است; "اُم‌ُّالكتاب" (اُم‌ّ = مقصد و محل بازگشت) به اين دليل كه تمام اهداف و اغراض قرآني در اين سوره كوچك فراهم شده است و "سبع المثاني" به اين علت كه سورة حمد، هفت آيه دارد، به اين نام آمده است و لفظ "مثاني" نيز اسم‌ِ عام‌ِ سوره‌هاي كوچك قرآن مي‌باشد و يا به جهت آن‌كه در هر نماز دو بار خوانده مي‌شود به آن مثاني مي‌گويند و همين‌طور بقيه اسامي سورة حمد.(ر.ك: علوم القرآن عند المفسرين، مركز فرهنگ و معارف قرآن، ج 1، ص 329 ـ 331; تاريخ قرآن كريم، محمدباقر حجتي، دفتر نشر فرهنگ اسلامي، ص 98; تاريخ قرآن، محمدهادي معرفت، ص 77 ـ 79، انتشارات سمت.)
eporsesh.com
تازه های پرسش و پاسخ
ارسال نظر
در ارسال نظر شما خطایی رخ داده است
کاربر گرامی، ضمن تشکر از شما نظر شما با موفقیت ثبت گردید. و پس از تائید در فهرست نظرات نمایش داده می شود
نام :
ایمیل :
نظرات کاربران
{{Fullname}} {{Creationdate}}
{{Body}}