تقی ‏الدین ابومحمد عبدالعزیز ابن اخضر گنابادی

ملیت :  ایرانی   -  قرن : 6 منبع : اثرآفرینان (جلد اول-ششم)

(ح 611 -524 ق)، محدث حنبلى. نیاكانش از مردم گناباد خراسان بودند. در بغداد متولد شد و در همان جا نشو و نما یافت. از شش سالگى شروع به استماع حدیث كرد و از مشایخ بسیار حدیث شنید و در این علم تألیفات بسیار كرد. رجال‏نویسان حنبلى وى را محدثى ثقه مى‏دانند. از قاضى ابوبكر، ابوالقاسم ابن سمرقندى و عبدالجبار بن توبه و ابوالفضل ارموى و عبدالوهاب انماطى و دیگران حدیث شنید. در مسجد جامع قصر سالهاى متوالى حدیث مى‏گفت. او محدث عراق در عصر خود بود و حدود 60 سال به حدیث‏گویى مشغول بود. فرزندش، على، و ابن دُبیثى و ابن‏نجار و احمد بن حسین دارى و على بن میران و دیگران از او روایت كرده‏اند. یاقوت حموى ذیل جُنابذ از او یاد كرده و مى‏گوید كه ابن‏اخضر از مشایخ او بوده و ادامه مى‏ورزید». او از نیكان و ظریفان بغداد شمرده مى‏شد. در این شهر وفات كرد و در باب حرب دفن شد. از آثار وى: «الاصابة فى ذكر الصحابة أبناء الصحابة»؛ «تنبیه اللبیب و تلقیح فهم المریب فى تحقیق اوهام الخطیب»؛ «المقصد الارشد فى ذكر من روى عن احمد»، در دو مجلد؛ «معالم العترة النبویة و معارف اهل البیت الفاطمیة»، كه على بن عیسى اربلى در «كشف الغمه» این كتاب را با واسطه تاج‏الدین على بن انجب از خود مؤلف روایت كرده است.