کمال ‏الدین ابوالفضل ابن ‏فوطی

ملیت :  ایرانی   -  قرن : 8 منبع : اثرآفرینان (جلد اول-ششم)

(723 -642 ق)، محدث، مورخ، متكلم، حكیم، شاعر و منجم. نیاكانش از مردم مرورود خراسان بودند. در چهارده سالگى مغولان او را در بند كردند و نزدیك دو سال در بند بود. در زمان آخرین خلیفه‏ى عباسى در بغداد شغل دیوانى داشت. ابن‏فوطى در منطق، حكمت و خوشنویسى استاد بود و به دو زبان فارسى و عربى شعر مى‏سرود. پس از فتح بغداد، به خدمت خواجه نصیرالدین طوسى رفت و در محضر او علوم پایه را آموخت، و در رصدخانه‏ى مراغه مشغول كار شد. در 679 ق به بغداد بازگشت و از على بن ساعى بغدادى بهره گرفت. گفته‏اند كه وى حدود پانصد استاد دید. در ایامى كه عطاءالملك جوینى امارت بغداد داشت وارد دربار گردید. او مجدداً به سال 704 ق به آذربایجان سفر كرد و سه سال در آن خطه زیست. او سفرهاى دیگرى نیز به آذربایجان كرد و سرانجام در اثر سكته و كهولت در بغداد درگذشت. چون نیاى مادرى او فوطه (لنگ) مى‏فروخته، به ابن‏فوطى شهرت یافته است. برخى منابع نیز وى را به واسطه‏ى پیشه‏ى نیاى پدرش ابن‏صابونى نام نهاده‏اند. در شیعى یا معتزلى یا شافعى بودن او جاى تردید است. از آثارش: «الحوادث الجامعة والتجارب النافعة فى المائة السابعة»، در رویدادهاى سده‏ى هفتم قمرى در چند مجلد؛ «تاریخ الحوادث من آدم الى خراب بغداد»؛ «تذكرة الرصد»، در تاریخ رصدخانه‏ى مراغه؛ «دررالاصداف فى غرر الاوصاف»، در بیست جلد، در شرح مراحل هستى؛ «مجمع الآداب فى معجم الاسماء والالقاب»؛ «معجم الشیوخ»؛ «الدرر الناصعة فى شعراء المائة السابعة».