ابورشید سعید نیشابوری

ملیت :  ایرانی   -  قرن : 5 منبع : اثرآفرینان (جلد اول-ششم)

(تو پیش از 345- وف پس از 415 ق)، متكلم و دانشمند معتزلى. نام وى نخستین بار به عنوان متكلم آمده كه در مشاجره‏ى ادبى میان بدیع‏الزمان همدانى و ابوبكر خوارزمى در ملفاباذ نزدیك نیشابور حضور داشت. ابورشید نخست به مكتب معتزلى بغداد پیوست، كه در خراسان و ماوراءالنهر رایج بود. ابورشید حلقه‏ى درسى در نیشابور داشت. پس از اینكه به تألیف كتابهایى پرداخت به رى سفر كرد تا از مكتب معتزلیان بصره كه رییس آنها قاضى القضاة عبدالجبار بود استفاده كند. ابورشید مذهب اعتزال عبدالجبار را پذیرفت و به خواهش وى كتاب «دیوان الاصول» را به عنوان كتاب درسى علم كلام تألیف كرد، سپس به نیشابور بازگشت و در میانه‏ى راه مدتى نیز در گرگان اقامت گزید. دوباره به رى مراجعت كرد و به عنوان نایب ابوالجبار شناخته شد و بعد از مرگ وى به جانشینى او، ریاست معتزلیان پیرو مكتب بصره را به عهده گرفت. ابورشید راوى حدیث نیز بود. ابوسعد سمّان رازى محدث مشهور، احادیثى از او نقل كرده است. از جمله‏ى تألیفات وى: «المسائل فى الخلاف بین البصریین والبغدادیین»؛ «الجزء»؛ «النقص على اصحاب الطبائع»؛ «التذكرة»؛ «مسائل الخلاف بیننا و بین المشبهة والمجبرة والخوارج والمرُجئة»؛ «زیادات الشرح».