ملیت :  ایرانی   -  قرن : 5 منبع : اثرآفرینان (جلد اول-ششم)
(س چهارم و پنجم ق)، شاعر و حكیم. وى شاعر اسماعیلى مذهب است و علاوه بر شاعرى در حكمت نیز استادى یگانه بود و محمد بن سرخ از شاگردان وى بوده است. از اشعار ابوالهیثم، تنها قصیده‏اى به نام «چون و چرا» درهشتاد و هشت بیت باقى مانده است كه مشتمل بر سئوالاتى است درباره‏ى بسیارى از مسایل، بى‏آنكه خود آنها را جواب گفته باشد. بعد از او دو تن آن را شرح كرده‏اند، یكى ابومعین ناصر بن خسرو قبادیانى بلخى شاعر و نویسنده‏ى مشهور اسماعیلى مذهب كه به خواهش عین‏الدوله ابوالمعالى على بن اسد بن حارث، امیر بدخشان، كتاب «جامع الحكمتین» را در این باب نوشت و پیش از او محمد بن سرخ نیشابورى كه در اواخر قرن چهارم و اوایل قرن پنجم قمرى مى‏زیست كتابى مفصّل در شرح هفتاد و شش بیت از این قصیده ترتیب داده است. مطلع این قصیده چنین است: یكى است صورت هر نوع را نیست گذار چرا كه هیئت هر صورتى بود بسیار؟