یوسف ابویعقوب همدانی

ملیت :  ایرانی   -  قرن : 6 منبع : اثرآفرینان (جلد اول-ششم)

(535 -466 /440 ق)، صوفى، فقیه و محدث. ملقب به شیخ الاسلام. در بوزنجرد نزدیك همدان متولد شد. وى شخصیت برجسته‏اى در تاریخ تصوف ایران و آسیاى مركزى بود. ابویعقوب نخستین كس از خواجگان، یعنى سلسله‏اى از مشایخ ماوراء النهر است، كه طریقت نقشبندى و یسوى از میان آنان برخاست. در 18 سالگى به بغداد رفت و در آنجا به تحصیل فقه و حدیث در محضر استادان بزرگى چون ابواسحاق شیرازى پرداخت. از ابوبكر خطیب و ابوجعفر سلمه و ابن‏هزار مرد حدیث شنید و به خدمت جمعى از مشایخ از جمله حسن سمنانى و عبداللَّه جوینى رسید. در ضمن تحصیلات خود به شهرهاى دور دست چون سمرقند سفر كرد. در حدود سى سالگى به تصوف متمایل شد. و مربى اصلى وى ابوعلى فارمدى بود. همدانى در مرو خانقاهى تأسیس كرد كه به نام كعبه‏ى خراسان شهرت یافت، وى پیوسته در خانقاه نمى‏ماند، دوبار به هرات سفر كرد و سى و هشت بار به حج رفت و مدتى در بخارا و سمرقند به سر برد، در همین دو شهر بود كه برجسته‏ترین پیروان خود كه بعدها جانشینان وى شدند به دست آورد. ابویعقوب در هرات وفات یافت و در مرو دفن شد. شرح «منازل السائرین» خواجه عبداللَّه انصارى از جمله آثار وى است كه مفقود شده است.