محمدمهدی استرآبادی

ملیت :  ایرانی   -  قرن : 12 منبع : اثرآفرینان (جلد اول-ششم)

(ح 1180 -1100 ق)، منشى و مورخ. ملقب به میرزا مهدى‏خان. در اصفهان تحصیل كرد. و منشى دربار صفوى شد سمت فرمان صدر و لقب كوكب، عنوان باغبان باشى یا ناظر قصور یافت. پس از پیروزى نادر بر افاغنه در اصفهان، مهدى نامه‏اى، به عنوان تبریك مردم مازندران به نادر فرستاد و از سال 1142 ق به مدت هجده سال مشاور خاص او شد و از او لقب منشى‏الممالك یافت و بعد از تاج‏گذارى نادر در سال 1148 ق لقب میرزا مهدى‏خان را گرفت و تنها سمت ضبط وقایع داشت. در جنگها و سفرهاى نادر از داغستان تا دهلى و از هرات تا بغداد و نجف همراه وى و یكى از سه شخصیت اصلى دربار بود. در اوایل سال 1158 ق كه عثمانیان در جنگ ایروان از نادر شكست خوردند و درخواست مصالحه نمودند، مذاكراتى صورت گرفت میزامهدى به عنوان سفیر نادر به دربار عثمان رفت و در راه بازگشت در بغداد بود كه نادر درگذشت. به مشهد آمد و از كارهاى دیوانى كناره گرفت و دور از مردم در مدرسه‏اى كه بعضى از نسخه‏هاى نوشته‏ى وى هم اكنون در آنجا یافت مى‏شود و وقف فرزندان وى است، به تكمیل تألیفاتش در تاریخ حوادث حكومت نادر پرداخت. سبك نگارش وى شیوه‏ى مترسلان قرن هفتم و هشتم قمرى چون وصاف الحضره است. آثار وى: «جهانگشاى نادرى»؛ «درّه‏ى نادره»، با نثر مسجع؛ «سنگلاخ»، در ترجمه‏ى لغات تركى جغتایى، این كتاب سه جلد است جلد اول در مبانى لغت تركى جلد دوم سنگلاخ است كه قسمت اعظم كتاب است و جلد سوم در شرح و تفسیر لغات مشكل فارسى و عربى؛ «مبانى اللغه»، مقدمه‏ى «سنگلاخ»؛ «انشاء الدرر»، كه همان «منشآت» است كه با انشاى دشوارى نوشته شده و گواهى روشن بر بلاغت اوست.