تاج الدین پوربهای جامی

ملیت :  ایرانی   -  قرن : 7 منبع : اثرآفرینان (جلد اول-ششم)

(س هفتم ق)، عارف، شاعر، متخلص به پوریها. معروف به ابن‏بها. وى مردى دانشور و فاضل بود و در خاندانى كه پدر بر پدر از قضات ولایت جام بودند، نشو و نما كرد. او از معاصران بدرالدین جاجرمى و بدرالدین كرمانى به شمار مى‏رفت. طبعى خوش داشت و با دانشوران نشست و برخاست مى‏كرد. بنا به روایت دولتشاه سمرقندى مدتى شاگرد سعید هروى و ركن‏الدین قبایى بود. با آنكه مولد و منشاء پوربهاء ولایت جام بود، بیشتر روزگار خود را در هرات گذرانید. وى در شمار اطرافیان خواجه عزالدین طاهر فریومدى و پسرش، خواجه وجیه‏الدین زنگى فریومدى، بود و آن دو را مدح مى‏گفت. مدایح این دو در «دیوان» پوربها دیده شده است و اینكه برخى تذكره‏نویسان، او را فقط مختص به درگاه خواجه وجیه‏الدین زنگى دانسته‏اند، باطل است. در میان ممدوحان پوربها غیر از عزالدین و وجیه‏الدین فریومدى و رجال خاندان جوینى، كسان دیگرى مانند اباقاخان و خواجه نصیرالدین طوسى و صاحب شرف‏الدین قانجى را مى‏یابیم. وى پس از خروج از خراسان مدتى در تبریز و بغداد و سپس در اصفهان اقامت داشت؛ اقامتش در تبریز به خاطر تعلق به درگاه شمس‏الدین صاحب دیوان بود. پوربها سخنى روان و غالبا متوسط دارد و از اختصاصات شعر او آنست كه گاه قصایدى با كلمات وافر مغولى ساخته و خود را در این راه مبتكر شمرده است. شهرت پوربها بیشتر در هجوها و هزلهاى او است و خود را در این شیوه شاگرد سوزنى دانسته است. به هر حال پوربها شاعرى است خوش‏ذوق و خوش‏بیان و شوخ‏طبع و هزال و مدیحه‏ساز و هجاپرداز كه از قریحه‏ى خود آزادانه به هر نحوى كه مى‏خواست استفاده مى‏كرد. او «دیوانى» دارد شامل: قصاید، مقطعات، تركیب‏بند و رباعیات.