ملیت :  ایرانی   -  قرن : 14 منبع : اثرآفرینان (جلد اول-ششم)
(1370/1360 -1298 ق)، فقیه و نویسنده. وى در تهران متولد شد. تا دوازده سالگى تحصیلات مقدماتى را نزد پدر فراگرفت و سپس در مدرسه‏ى مروى تهرن به فراگیرى علوم دینى و ادبى پرداخت. پس از چندى به نجف رفت و در خدمت مراجع بزرگ آنجا تكمیل مبانى علمى كرد، در سى سالگى به اجتهاد رسید. در كربلا و عراق به ترویج دین و تبلیغ احكام پرداخت و به ایران بازگشت و در قم اقامت كرد. در تاسیس حوزه‏ى علمیه‏ى قم با آیت‏اللَّه حایرى همكارى داشت و به تقاضاى جمعى از مولفین به تهران عزیمت كرد و در این شهر درگذشت. پیكرش را به كربلا حمل، و در جنب در قاضى‏الحاجات دفن كردند. از آثار وى: «شرح اصول كافى، جزء اول»؛ «رساله‏ى رضاع»؛ «موائد الكریم لزوار عبدالعظیم حسنى (ع)»؛ «رساله‏ى ادائیه»؛ «شرحى بر حاشیه‏ى ملا عبداللَّه»؛ «كتاب الصلوه» و «مباحث الفاظ».[1] آیت‏اللَّه مرحوم حاج شیخ عباس بن التقى الزكى حاج ملا حاجى حایرى تهرانى از علماء عظام تهران بودند و در اوائل تاسیس حوزه علمیه در قم اقامت داشتند و در تشیید حوزه و تشویق طلاب كوتاهى نمى‏كردند مرحوم آیت‏اللَّه العظمى حایرى موسس حوزه هم بایشان عنایت و نظر مخصوصى داشتند و در موقع كسالت و مواقع دیگر ایشان را بجاى خود براى نماز مى‏فرستادند. تولدش در سال هزار و دویست و نود و هشت در تهران واقع شده و تا سن 12 سالگى در مهد تربیت والد ماجدش مرحوم حاج ملا حاجى كه از اخیار و اتقیاء تجار تهران بودند تربیت شده سپس در مدرسه مروى به فراگرفتن علوم دینى و ادبى پرداخته و در سلك اهل علم و ادب درآمده و پس از چندى به نجف مشرف و در خدمت مراجع بزرگ آنجا تكمیل مبانى علمى نموده و در سن سى سالگى بحد كمال علمى و درجه علیاى اجتهاد رسیده و در كربلا و عراق به ترویج دین و تبلیغ احكام پرداخته و بعد از چندى به ایران آمده و در قم سكونت نموده و بخدمات دینى و روحى مشغول تا به تقاضاى جمعى از مومنین تهران عزیمت به آن سامان نموده تا سال 1370 ق كه از دنیا رحلت و بسراى ابد خرامید. بازار تهران در مرگش تعطیل و جنازه او را بسر دوش گرفته و از بازار با گریه و زارى عجیبى تا حضرت عبدالعظیم آورده و بعنوان امانت گذاردند و پس از چندى حمل بكربلا و در جنب درب قاضى‏الحاجات در مقبره شخصى خودش بخاك سپردند. نگارنده گوید: خاطرم هست كه آن مرحوم در شبهاى شنبه بحضرت عبدالعظیم علیه‏السلام آمده و در مسجد بالاى سر و یا رواق مطهر اقامه نماز جماعت مى‏كردند و جماعت بسیارى از وجوه مردم تهران و رى به نماز ایشان آمده و استفاده مى‏كردند. مرحوم آیت‏اللَّه حایرى تهرانى تألیفات عدیده‏اى داشتند كه ذیلا مى‏نگارم: 1- شرح اصول كافى كه جزو اول آن به طبع رسیده. 2- رساله رضاع. 3- موائد الكریم و الزوار عبدالعظیم حسنى علیه‏السلام 4- رساله ترتیبیه. 5- رساله در وصیت 6- اسرار الصلوه 7- رساله ادائیه 8- رساله در اسلام ابوطالب 9- اصول و فروع دین مختصر و مفصل 10- كتاب الصلوه و بسیارى از ابواب فقه 11- شرح زیارت عاشورا 12- شرح زیارت جمامعه كبیره 13- شرحى بر حاشیه ملا عبداللَّه 14- شرح صمدیه 15- مباحث الغاط. از باقیات الصالحات آن مرحوم است فرزند فاضل برومندش حجت‏الاسلام حاج آقا مهدى حایرى تهرانى كه ترجمه‏اش در جلد دوم خواهد آمد.
فعالیت ها : : مشاهیر / نویسندگی مشاهیر / عالمان و دانشمندان / فقه-اصول فقه