محمداسماعیل رضوانی

ملیت :  ایرانی   -  قرن : 14 منبع : اثرآفرینان (جلد اول-ششم)

(1374 -1300 ش)، محقق، مورخ و استاد دانشگاه. وى در قریه‏ى خراشاد بیرجند متولد شد و در همان جا به مكتب رفت. هشت ساله بود كه خواندن قرآن را تمام كرد. سپس به بیرجند رفت و در مدرسه‏ى طلاب و سپس در مدرسه‏ى دولتى تدین به تصحیل پرداخت. پس از اخذ دیپلم بلافاصله در وزارت فرهنگ استخدام شد و سه سال در بیرجند خدمت كرد. سپس به تهران آمد و ضمن تدریس در دبیرستان فرخى، موفق به اخذ لیسانس و فوق‏لیسانس و دكترا در رشته‏ى تاریخ و جغرافى شد. او در رشته‏ى امور تربیتى نیز داراى مدرك لیسانس بود. رضوانى در دانشگاه تهران به تدریس تاریخ و رشته‏هاى مربوط به آن پرداخت. سرانجام در تهران وفات یافت. از آثار به جاى مانده از او مى‏توان از: رساله‏اى براى نوسوادان به نام «زمینى كه روى آن زندگى مى‏كنیم»؛ تصحیح متن «نامه‏ى تنسر» با همكارى مجتبى مینوى؛ «منتظم ناصرى»، در سه مجلد؛ «اعلانها و اعلامیه‏هاى دوره‏ى قاجار»، با همكارى جهانگیر قائم مقامى؛ «انقلاب مشروطیت ایران» نام برد. و مقالات متعددى كه در مجلات «یغما»، «بررسیهاى تاریخى»، «آموزش و پرورش»، «آینده»، «راهنماى كتاب» چاپ شده است.[1] مورخ، محقق، مدرس. تولد: 10 اردیبهشت 1300، قریه‏ى خراشاد (24 كیلومترى شال شرقى بیرجند). درگذشت: 5 فروردین 1375، تهران. محمداسماعیل رضوانى، فرزند جعفر، تحصیلات خود را از مكتبخانه خراشاد آغاز نمود. سپس در مدرسه‏ى طلاب در بیرجند و پس از آن در مدرسه‏ى تدین به تحصیل پرداخت. در سال 1322 از دبیرستان فارغ‏التحصیل شد و به استخدام وزارت فرهنگ درآمد و در سمت مدیر دبستان دقیقى خراشاد به خدمت پرداخت. بعد از ده سال در دبیرستان شوكتى بیرجند به تدریس مشغول شد. پس از آن به تهران آمد و ضمن تدریس در دبیرستان فرخى، توانست دوره‏ى لیسانس (1332 -1328)؛ و فوق لیسانس و دكترى (1341 -1336) را طى كند. وى مدت‏ها در دانشگاه ملى و دانشگاه تهران به تدریس مشغول بود. در سال 1358 بازنشسته شد و تا پایان عمر به تحقیق و پژوهشى در زمینه تاریخ ایران پرداخت. وى در سال‏هاى آخر عمر در چند واحد از واحدهاى دانشگاه آزاد اسلامى، دانشگاه الزهراء، تربیت مدرس تدریس مى‏كرد. از جمله مسئولیت‏هاى علمى او، مشاورت عالى پژوهشكده‏ى اسناد سازمان ملى ایران، مشاورت مؤسسه‏ى پژوهش و مطالعات فرهنگى، مدیریت گروه تاریخ بنیاد دایرةالمعارف اسلامى، عضویت در شوراها و هیئت‏هاى مختلف از جمله شوراى احیاى میراث مكتوب كتابخانه‏ى ملى ایران و هیئت داوران جشنواره‏ى مطبوعات (دوره‏ى اول و دوم) بود. از جمله آثار دكتر محمداسماعیل رضوانى مى‏توان به این عنوان‏ها اشاره نمود: زمینى كه در روى آن زندگى مى‏كنیم (1342)؛ انقلاب مشروطیت ایران (1345)؛ زندگى امام هشتم حضرت رضا (ع) (1349)؛ اعلان‏ها و اعلامیه‏هاى دوره‏ى قاجار (1349)؛ تعلیقات نامه تنسر (با همكارى مجتبى مینوى، 1354)؛ تصحیح تاریخ منتظم ناصرى (سه جلد، 1367 -1362)؛ سفرنامه‏ى ظهیرالدوله همراه مظفرالدین شاه به فرهنگستان (1371)؛ روزنامه‏ى خاطرات ناصرالدین شاه در سفر سوم فرهنگستان (با همكارى فاطمه قاضیها، سه جلد، 1373 -1371)؛ عالم آراى عباسى؛ یادداشت‏هاى امین‏الدوله؛ وى همچنین چند جلد كتاب درسى نیز تألیف نموده است، از آن جمله یك دوره تاریخ و جغرافیا و تعلیمات اجتماعى دبیرستان و یك دوره‏ى كامل تاریخ و جغرافیا براى دانشسراى مقدماتى و كلاس‏هاى تربیتى آموزش و پرورش و نیز كتاب درسى تاریخ سیاسى ایران براى دانشجویان دانشكده‏ى افسرى. ایشان همچنین براى روزنامه‏هایى كه تجدید چاپ شده‏اند، مقدمه نوشته است، از جمله براى دوره‏ى روزنامه‏ى «وقایع اتفاقیه»، «ایران»، «دانش»، «مدرسه‏ى دارالفنون تبریز»، «ملت سنیه ایران»، (روزنامه‏ى ملتى)». مقاله‏هایى از ایشان نیز در موضوع‏هاى تاریخ و جغرافیا در مجله‏ها و روزنامه‏هاى مختلف نظیر «یغما»، «راهنماى كتاب»، «كیهان»، «سالنامه‏ى كشور ایران»، «دانشكده‏ى ادبیات»، «بررسى‏هاى تاریخى»، «تاریخ و فرهنگ ایران»، «تحقیقات روزنامه نگارى»، «جامعه‏ى نوین»، «تاریخ»، «آینده»، «خواندنى‏هاى قرن»، «كلك»، «پیام كتابخانه»، «گنجینه‏ى اسناد»، «تحصیل»، «تاریخ معاصر ایران»، «كیهان فرهنگى» و «تحقیقات اسلامى» به چاپ رسیده است. پیكر وى در بهشت زهرا در قطعه‏ى 88 (هنرمندان و نویسندگان) به خاك سپرده شده است.