فتحعلی صبای کاشانی

ملیت :  ایرانی   -  قرن : 13 منبع : اثرآفرینان (جلد اول-ششم)

(وف 1238 / 1237 / 1234 ق)، شاعر، متخلص به صبا. ملقب به ملك‏الشعراء و احتساب‏الممالك. جد اعلاى وى اصلا از دنبلى‏هاى آذربایجان بوده كه در پایان روزگار پادشاهى كریم‏خان از آنچه به عراق عجم رفته و در شهر كاشان اقامت گزیده است. صبا در كاشان به دنیا آمد. وى از شاگردان حاجى سلیمان بیگ صباحى بیدگلى و ابتدا مداح لطفعلى‏خان زند بود، اما در 1211 ق به تهران آمد و در جشن جلوس فتحعلى‏شاه قصیده‏ى غرایى خواند كه مورد پنسد شاه واقع شد و لقب ملك‏الشعرایى گرفت. صبا كتابى به وزن «شاهنامه» فردوسى (بحر متقارب) به نام «شهنشاه‏نامه» كه شامل چهل هزار بیت بود و سه سال به طول انجامید، به نظم درآورد. گریبایدوف، سفیر روس در دربار ایران، ضمن سفرنامه‏ى خود درباره‏ى صبا مى‏نویسد: مردى است مودب و متواضع و خوش‏صورت، آهسته سخن مى‏گوید. ملك‏الشعراى صبا در ادبیات فارسى تبحر و به لغت عرب احاطه‏ى كافى داشت. در تهران درگذشت. وى اشعار زیادى، از غزل و مثنوى و رباعى و ترجیع‏بند، سروده ولى هنر بزرگ او قصیده‏سرایى است. صبا در این فن از انورى پیروى كرده ولى در عین حال داراى سبك و شیوه‏ى خاصى است كه بعدها قاآنى و ادیب‏الممالك فراهانى و بسیارى از شعراى قرن سیزدهم از شیوه‏ى او تقلید كرده‏اند. از دیگر آثار او: «دیوان» شعر؛ مثنوى «خداوندنامه»، در بیان معجزات پیغمبر اسلام (ص) و دلاورهاى امیرالمومنین على (ع)؛ «عبرت‏نامه» به تقلید «تحفه العراقین» خاقانى؛ «گلشن صبا»، در اندرز به فرزندش.