ابوالحسن کوشیار گیلانی

ملیت :  ایرانی   -  قرن : 5 منبع : اثرآفرینان (جلد اول-ششم)

(س چهارم و پنجم ق)، عالم، منجم و ریاضیدان. چون عالمى بزرگ بود با كیا ابوالحسن نیز مشهور است. وى منجم وشمگیر و قابوس بن وشمگیر بود. سعدى در باب چهارم بوستان او را داناى گردن فراز خوانده و پند گرانبهاى خود را درباره‏ى ضرورت فروتنى از زبان كوشیار بیان مى‏كند. وى از نخستین كسانى بود كه تابع ظل (تانژانت) را به كار برد. كوشیار در ابداع شكل مغنى (قضیه‏ى سینوسها) سهیم بوده و بنا به گفته‏ى بیرونى نام شكل مغنى را او براى این قضیه اختیار كرده است. كوشیار علم مثلثات را كه توسط بوزجانى و بتانى پایه‏ریزى شده بود گسترش داد و جدولهاى مثلثاتى آنان را تكمیل كرد. از دیگر آثار وى: «اصول حساب الهند»، به زبان عربى، كه یكى از قدیم‏ترین كتاب‏هایى است كه در این زمینه به جاى مانده است؛ «زیج جامع»، در نجوم؛ «زیج بالغ»، در نجوم، كه به آورده‏ى «زندگینامه‏ى ریاضیدانان دوره‏ى اسلامى» و «كتاب گیلان» برخى از پژوهشگران غربى این دو «زیج» را یكى دانسته‏اند و صاحب «كشف الظنون» نیز این دو را تحت یك عنوان آورده است؛ «مجمل الاصول فى احكام النجوم»، به نام «المدخل فى صناعة احكام النجوم» یا «اربع مقالات»؛ «كتاب الاسطرلاب و كیفیة عمله و اعتباره على التمام و الكمال»؛ «رساله فى الابعاد و الاجرام».