ملیت :  ایرانی   -  قرن : 3 منبع : اثرآفرینان (جلد اول-ششم)
(وف 229/ 228 ق)، فقیه، حافظ و محدث. در مرو شاهجان به دنیا آمد. ساكن مصر بود. بعدها به بغداد و از آنجا به سامرا رفت. وى حسین بن واقد مروزى را ملاقات كرد. از ابوحمزه سكرى و هشیم و ابوبكر بن عیاش و ابراهیم بن طهمان و فضل بن موسى سینانى و فضیل بن عیاض و عبداللَّه بن مبارك و عیسى بن عبید و سفیان بن عیینه و حفص بن غیاث و عبدالعزیز دراوردى و معتمر بن سلیمان و ابوداوود طیالسى و جریر بن عبدالحمید و ابراهیم بن سعد حدیث شنید. بخارى و یحیى بن معین و ابوحاتم رازى و احمد بن منصور رمادى و عبید بن شریك بزاز و ابواسماعیل ترمذى و یعقوب فسوى و احمد بن یوسف سلمى و اسماعیل بن سمویه و بكر بن سهل دمیاطى و حمزة بن محمد بن عیسى كاتب و جماعتى از وى روایت كردند. در سامرا در زندان معتصم درگذشت. او اول كسى است كه «مسند» در حدیث را گردآورى كرده است. از آثارش «الفتن و الملاحم» است. در «هدیة العارفین» به نقل از صاحب «عیون التواریخ» از ابن حنبل آمده است كه نعیم بن حماد سیزده كتاب در رد جهمیه و كتابى در رد ابوحنیفه و محمد بن حسن شیبانى داشته است.