ابومحفوظ معروف کرخی

ملیت :  ایرانی   -  قرن : 2 منبع : اثرآفرینان (جلد اول-ششم)

(وف 206/ 202/ 200 ق)، عارف و صوفى. وى در كرخ بغداد به دنیا آمد. پدر و مادرش نصرانى بودند و او را به معلمى نصرانى سپردند. وى، چون نمى‏خواست به تثلیث اقرار كند، از مدرسه گریخت و گویند در هفت سالگى به توسط امام رضا (ع) به اسلام گرایید و پس از آن پدر و مادر خویش را نیز مسلمان كرد. در مراتب سیر و سلوك بى‏نظیر بود تا حدى كه مشایخ وى را مستجاب الدعوة مى‏دانستند. آورده‏اند كه جنید بغدادى از دست سرى سقطى، دایى خود، خرقه‏ى ولایت پوشیده و سرى هم از معروف كرخى و معروف نیز از دست امام رضا (ع) خرقه پوش ولایت بوده است. از سید حیدر آملى نیز نقل شده كه یك سلسله از صوفیان هستند كه سند طریقتى خود را به معروف كرخى و به واسطه‏ى او به امام رضا (ع) مى‏رسانند، به همین علت به معروفیه شهرت دارند. این سلسله داراى چند شعبه است به نامهاى: نعمت اللهى، نوربخشى، نقش بندى، سقطیان و جنیدیان و غیره، كه دل كل به ام‏السلاسل معروف هستند. عده‏اى او را از اصحاب امام هشتم (ع) و دربان وى مى‏دانند. بعضى از تذكره‏ها نیز این نسبت را انكار مى‏كنند. وى در بغداد از دنیا رفت و در همان شهر به خاك سپرده شد. ابوالفرج بن جوزى كتابى در اخبار و آداب او تألیف كرده است.