یوسف یوسفی خوافی

ملیت :  ایرانی   -  قرن : 10 منبع : اثرآفرینان (جلد اول-ششم)

(وف ح 950 ق)، طبیب و شاعر، متخلص به یوسفى. اصل او از خواف بود و در ماوراءالنهر دانش آموخت. او سالهاى زیادى از عمر خود را در هرات گذراند. در اواخر عمر به هندوستان رفت و به دربار بابر شاه و همایون شاه راه یافت و ملازم آنان گردید و به نام آن دو، چند كتاب تألیف نمود. وى عاقبت در همان دیار از دنیا رفت. در «هدیةالعارفین» سال مرگ وى 966 ق ذكر شده است. اهمیت یوسفى بویژه در آن است كه براى آسان كردن دانش پزشكى چند منظومه در این فن سرود. از آثار وى: منظومه «علاج الامراض»، درباره‏ى نشانه‏هاى بیمارى‏ها و مداواى آنها، مشتمل بر دویست و هشتاد و نه رباعى، و شرح آن به نام «جامع الفوائد» یا «طب یوسفى»؛ قصیده‏اى در «حفظ الصحه»، به نام بابر شاه، كه در آن شرایط حفظ صحت را در خوردن، آشامیدن و خواب و بیدارى، در فصلها و هواهاى مختلف بیان كرده است؛ «ریاض الادویه»، به نام همایون شاه در 946 ق؛ مثنوى «مأكول و مشروب»، در 946 ق، در مورد تدبیرهاى پزشكى براى خوردنى‏ها و آشامیدنى‏ها؛ منظومه‏ى «فوائد یوسفیه» یا «فوائد الاخیار»، در طب و رویا، در 912 ق، كه در هر دو یا سه بیت آن یكى از مسئله‏هاى پزشكى توضیح داده شده است؛ «بدایع الانشاء» یا «انشاى یوسفى»، در 940 ق براى پسرش رفیع‏الدین حسین؛ «جواهر اللغه» یا «بحرالجواهر»، در بیان واژه‏ها و اصطلاحات پزشكى.