محمدباقر شفتی

ملیت :  ایرانی   -  قرن : 13 منبع : اثرآفرینان (جلد اول-ششم)

السید محمدباقر مشهور (به حجةالاسلام شفتى) صاحب (مسجد سید) اصفهان بن سید محمدتقى بن سید محمد زكى بن محمدتقى بن شاه قاسم بن امیر اشرف بن شاه قاسم بن شاه هدایت بن امیر هاشم ابن سلطان سید على قاضى بن سید على بن محمد بن على بن محمد بن موسى بن جعفر بن اسماعیل بن احمد بن محمد بن احمد بن محمد بن ابى‏القاسم بن حمزة بن الامام موسى الكاظم (ع) از فحول علماء امامیه در قرن دوازدهم هجرى بوده است. تولد آن بزرگوار در سال 1175 قمرى در نواحى طارم علیاء زنجان در قریه‏اى كه به آن (چرزه) مى‏گویند در ده فرسخى شفت واقع شده و در سن هفت سالگى منتقل به شفت شده. و پس از ده سال در سن 17 سالگى و سال 1192 ق مهاجرت به نجف اشرف نموده و در كربلا به درس وحید على‏الاطلاق و استاد اكبر علامه محمدباقر بهبهانى و پس از آن علامه سید على صاحب ریاض استفاده كرده. و بعد به نجف مشرف و از محضر علامه بزرگ سید مهدى بحرالعلوم و علامه شیخ جعفر كاشف‏الغطاء بهره‏مند شده و مسافرتى به كاظمین نموده و از حضرت علامه سید محسن اعرجى مستفیض گردیده و پس از هشت سال توقف در عراق در سال 1200 ه به ایران برگشته و در قم از محضر مدقق بزرگوار میرزا ابوالقاسم قمى صاحب (قوانین‏الاصول) استفاده نموده. و از آنجا به كاشان عزیمت و از محضر و دروس اخلاقى ملا مهدى نراقى صاحب (جامع‏السعادات) كامیاب شده و در سال 1206 ه به اصفهان وارد و رحل اقامت افكنده و افاضل طلاب و علماء در گردش جمع و از درس و بحثش استفاده نموده و شهرت عالمى پیدا و به ریاست عامه و مرجعیت تامه رسیده و بسط یدش تا اجراء حدود الهى رسیده و شمشیرى كه با آن ده‏ها حد الهى را جارى كرده است. اكنون در بیت آن بزرگوار در دست حفیدش حجةالاسلام والمسلمین حاج سید رضا شفتى باقى و موجود است و تاریخ روحانیت شیعه یاد ندارد كه این موقعیت براى احدى از علماء و مراجع شیعه غیر آنجناب پیدا شده باشد و این نبود مگر حسن باطن و سلامت نفسش (اللَّه اعلم حیث یجعل رسالته). از خصایص آن بزرگوار سخاوت وجودش بود كه هیچ صاحب حاجتى به ایشان مراجعه نمى‏كرد مگر اینكه فوراً حاجتش را روا مى‏ساخت و هیچ مستحقى نزد او نمى‏رفت مگر اینكه او را مستغنى و مستطیع و توانگر مى‏كرد حكایاتى از كرم و عطاء او شنیده‏ام كه اینجا مجال ذكر آن نیست. از اقران و اصدقاء خالص او عالم ربانى و آیت سبحانى علامه بزرگ حاج ملا محمدابراهیم كلباسى بود كه با آن همه عظمت سید را بر خود مقدم مى‏داشت و حتى حكم او را بدون وضو نمى‏گرفت. آن بزرگوار در یكشنبه دوم ربیع‏الثانى 1260 هجرى از دنیا رفت و در مقبره خودش در زاویه مسجدش (مسجد سید اصفهان) در محله بیدآباد مدفون گردید. آثار خالده سید 1- مسجد عظیم و زیباى او در در محله بیدآباد خیابان مذكور كه از مساجد مهمه و معروفه اصفهان و بلكه ایرانست. 2- كتاب (مطالع‏الانوار) در شرح شرایع كه پنج جلد آن بیرون آمده 3- جوابات المسائل در دو مجلد. 4- تحفةالابرار رساله عملیه فارسى 5- قضاء و شهادات. 6- زهرةالباهره در اصول فقه و ده‏ها رساله و تعلیقات دیگر. داراى 6 فرزند بزرگوار بودند كه تمامى از علماء بزرگ عصر خود بوده‏اند. 1- حجةالاسلام ثانى علامه جلیل‏القدر آیت‏اللَّه العظمى حاج سید اسداللَّه. 2- آیت‏اللَّه آسید ابوالقاسم شفتى 3- آیت‏اللَّه آسید محمدعلى 4- آیت‏اللَّه میرزا زین‏العابدین 5- آیت‏اللَّه آسید جعفر 6- آیت‏اللَّه آسید مؤمن. در حال حاضر دو نفر از احفاد آن بزرگوار در قید حیاتند و در مسجد او (مسجد سید) بجاى نیاكان خود اقامه جماعت مى‏نمایند. (1260 -1175 ق)، علام امامى، فقیه اصولى، ادیب نحوى و رجالى. معروف به حجةالاسلام. در قریه‏اى از قراى رشت از نواحى طارم علیا به دنیا آمد و در هفت سالگى به شفت منتقل شد. وى در اصفهان سكنى كرد. از شاگردان بهبهانى، بحرالعلوم، صاحب «ریاض»، كاشف الغطاء، ملا مهدى نراقى و میرزاى قمى است. شفتى از بزرگان علماى امامیه بود كه در فقه، اصول، ادبیات، رجال، حدیث، درایه، ریاضى و هیئت تبحر داشت و در اخلاقیات از نوادر بود. پس از سفر علمى طولانى به شهرهاى مختلف در اصفهان مقیم شد و اهل علم و دانش‏پژوهان گردش جمع شدند و ریاست و زعامت به طور كامل به وى منتقل شد. حاج محمد ابراهیم اصفهانى قزوینى و میرزا محمد رضوى و ملا محمدعلى محلاتى و سید فضل‏اللَّه استرآبادى و شیخ على نخجوانى و سید محمدتقى زنجانى و ملا محمد رفیع گیلانى و حاج عبدالباقى كاشانى و سید محمدعلى ابرقویى از شاگردان و راویان وى بودند. وى در اصفهان درگذشت و در مسجدى كه خودش در كوى بیدآباد اصفهان بنا نهاده و به مسجد سید مشهور است، و داراى مدارس و حجره‏هایى براى طلاب مى‏باشد، دفن شد. از آثارش: كتاب «السوال و الجواب»؛ «مطالع الانوار»، در فقه كه شرح «شرایع» محقق است؛ «تحفه الابرار»، به فارسى، در احكام شرعیه؛ رساله‏اى در «مناسك حج»؛ رسائلى در «فقه» و «رجال» كه بطور تحقیقى نگاشته شده است؛ «الزهره البارقه فى احوال المجاز و الحقیقه»؛ «قضاء و شهادات استدلالى»؛ «وجوب اقامه‏ى حدود در زمان غیبت بر فقها و مجتهدین»؛ «اصحاب الاجماع»؛ «تمییز مشتركات الرجال»؛ «الاجازات»؛ «آداب الصلاه اللیل و فضلها».[1] شفتى، سید محمدباقر بن تقى موسوى شفتى از بزرگان علماى امامیه (ف. اصفهان 1260 ه.ق.). وى فقیه اصولى، ادیب نحوى، رجالى و ریاضى و شاگرد بهبهانى و بحرالعلوم سید مهدى و كاشف الغطاء شیخ جعفر و ملا مهدى نراقى و میرزاى قمى و غیره بود. آثار عمده او عبارتند از: آداب صلوة الیل و فضلها، الاجازات، الاستقبال فى شرح مبحث القبلة من التحفة، اصحاب الاجماع، اصحاب العدة للكینى، تحفة الابرار در احكام شرعى (فارسى)، تمییز مشتركات الرجال و رساله‏هاى بسیار در تحقیق حال رجال حدیث امامى.