ملیت :  ایرانی   -  قرن : 14 منبع : گلزار مشاهیر
مدرس، محقق. تولد: 1319 ق.، مهاباد. درگذشت: اوایل آبان 1359(1401 ق.)، در تبریز. احمد ترجانى‏زده، فرزند ملا حسین فرزند ملا على قزلجى ترجانى، خواندن را در كودكى آموخت و تا هشت سالگى توانست قرآن مجید را ختم كند. سپس به خواندن كتب مقدماتى فارسى و مشق خط پرداخت. بعد از آن تحت مراقبت و سرپرستى پدرش به تحصیل مقدمات عربى و ایساغوجى منطق و حاشیه‏ى ملا عبدالله یزدى به تهذیب الكلام شیخ مهاجر و مختصر تفتازانى و قسمتى از مفتاح العلوم سكاكى را در محضر برادر خود ملا محمد قزلجى فراگرفت. سپس به فراگیرى كتب مربوط به اصول فقه و هیأت و ادبیات عرب مشغول بود و تا سن بیست و یك سالگى نزد اساتید این علوم به شاگردى پرداخت. بعد از آن، مدتى مشغول فراگیرى حساب و هندسه جدید و قسمتى از جبر و مقابله و فیزیك و شیمى و زبان انگلیسى و فرانسوى بود. از سن بیست و دو سالگى تا سى و چهار سالگى جز تدریس و تعلیم طلاب علوم دینى مشغول دیگرى نداشت. احمد ترجانى‏زاده به سال 1315 به استخدام وزارت معارف درآمد و مدت شش سال تمام ضمن انجام خدمت، وقت خود را به مطالعه‏ى كتب قدیم و جدید ادبیات فارسى گذراند. ترجانى‏زاده یك سال در اداره‏ى فرهنگ ارومیه و چهار سال در مشهد یك سال در آذربایجان شرقى و سپس تا خرداد ماه سال 1327 در تهران شغل دبیرى و دانشیارى داشت. مدتى هم به نام بازرس عالى وزارتى و زمانى به عنوان «خطیب سیار فرهنگ» انجام وظیفه كرد. پس از آن به سمت استادى دانشگاه تبریز منصوب شد و تا سال‏هاى آخر عمر، استاد دانشكده‏ى ادبیات و علوم انسانى این دانشگاه بود. پس از بازنشستگى، از تبریز به تهران آمد. وى به شعر مسلط بود، دیوان شعرى از منتشر شده است و مثنوى دختر ترسا در یك صد و سیزده بیت از جمله آثار شعرى اوست: آثار و تألیفات ترجانى‏زاده به این شرح هستند: تاریخ ادبیات عرب از دوره جاهلیت تا عصر حاضر (به فارسى، چاپ تبریز، 1348)؛ شرحى بر سبعه معلقه (به فارسى)؛ الاستاذ الاجل سعدى الشیرازى (به عربى كه به سال 1329 در معداللغات الشرقیه دانشگاه فؤاد قاهره براى دانشجویان و طلاب مصرى به صورت خطابه ایراد كرده است، چاپ دانشكده ادبیات تبریز)؛ داستان منظوم مكتبدار بصره (به فارسى، 1342)؛ علوم معانى و بیان (به فارسى)؛ كتابى در مسائل و احكام فقهى؛ رساله‏اى در رد معتقدین اقانیم ثلثه؛ آداب المناظره؛ دیوان اشعار؛ رسالة الحذف؛ تفسیر جزء عم؛ یاد ایران گذشته؛ چكامه‏ى كاخ ادب؛ مقدمه بر دیوان استاد شهریار؛ و درج مقالاتى در نشریه‏ى دانشكده‏ى ادبیات تبریز.
فعالیت ها : : مشاهیر / عالمان و دانشمندان / ادبیات و کتاب