اسدی

ملیت :  ایرانی   -  قرن : 5 منبع : فرهنگ فارسی معین (جلد پنجم)

ابونصر على بن احمد طوسى، شاعر و حماسه سراى ایرانى. قرن پنجم ه. ولادت او در اواخر قرن چهارم یا اوایل قرن پنجم صورت گرفته و دوره بلوغ او در شاعرى مصادف با انقلابات خراسان و غلبه سلجوقیان بر آن دیار و برافتادن حكومت غزنویان از آن ناحیه بود. ناگزیر وى خراسان را ترك كرد و به مغرب ایران روى نهاد و در آذربایجان اقامت گزید. در آنجا با امیر ابودلف پادشاه نخجوان و شجاع‏الدوله ابوشجاع منوچهر بن شاوور از پادشاهان شدادى ارتباط یافت. تاریخ وفات او را سال 465 ه.ق. نوشته‏اند. از آثار وى لغت فرس (ه.م.)، گرشاسپ‏نامه (ه.م.)، مناظرات (قصایدى در مناظره بین دو چیز یا دو كس مانند شب و روز، مغ و مسلمان...) و قطعاتى از شعر او باقى مانده است. (وف 465 ق)، شاعر. در طوس متولد شد. به آذربایجان رفت و مداح ابودلف شیبانى شد. او معاصر قطران تبریزى بود. وى بعد از فردوسى بزرگترین حماسه‏سراى ملى ادب فارسى است. در شاعرى قوى طبع و باریك اندیش و ژرف بین بود. و در انتخاب كلمات خوش آهنگ تركیبات مأنوس در بحر متقارب استاد بود. از آثار وى: «گرشاسب‏نامه» كه شامل چهار هزار بیت و به تقلید شاهنامه بین سالهاى 456 تا 458 ق به فرمان امیر ابودلف، پادشاه نخجوان و وزیر او سروده شده است؛ «قصاید مناظره» چهار مناظره است تحت عنوان «مناظره‏ى آسمان و زمین»، «مغ و مسلمان»، «نیزه و كمان» «شب و روز». این نوع ادبى از ابتكارات وى محسوب شده؛ «لغت فرس» را كه قدیمترین فرهنگ موجود زبان فارسى است و براى اردشیر بن دیلمسپار نجمى شاعر تألیف كرد. از كتاب «الابنیه عن حقایق الادویه» منصور هروى نسخه‏اى در دست است كه به خط اسدى است.[1]