پوریای ولی

ملیت :  ایرانی   -  قرن : 8 منبع : اثرآفرینان (جلد اول-ششم)

پهلوان محمود خوارزمى ملقب به پوریاى ولى، و نیز مقلب به قتالى (ف. خیوه 722 ه.ق.) اصل او از گنجه است. وى عارفى شجاع و پهلوان بود. مثنویى به نام كنزالحقائق به نظم درآورده است. داستانهایى از مردانگیهاى او در افواه شایع است. (وف 722 ق)، پهلوان، عارف و شاعر. احوال این پیر پهلوان بیشتر در ظلمت افسانه‏ها و خرافات فرو رفته است اما همین افسانه‏ها تصویرى مطلوب از شخصیت یك جوانمرد صوفى به دست مى‏دهند. اصل او از مردم گنجه بود و زادگاه او خیوه، از حوالى خوارزم مى‏باشد. پوریاى ولى گذشته از جنبه‏ى پهلوانى و جوانمردى از لحاظ ادب صوفیانه نیز در خور ذكر است. با توجه به روایات، در ایام جوانى قدرت جسمانى وى سبب شد كه بر تمام پهلوانان و زورآوران توران غلبه كند و در ایام پیرى قدرت روحانى وى موجب گشت كه بر تمام اولیا و زهاد عصر برترى یابد. گویند علت رسیدن وى به عوالم معنوى، رفتن وى به بنگال و زورآزمایى وى با پهلوان بنام آن دیار بود. علاوه بر پاره‏اى رباعیات و قطعات چند غزل نیز از او در دست است. مثنویى به نام «كنزالحقایق» و «دیوان» شعرى نیز به او نسبت داده‏اند.[1]