محمد علی سروش

ملیت :  ایرانی   -  قرن : 13 منبع : فرهنگ فارسی معین (جلد پنجم)

(بخش 1) شمس الشعراء میرزا محمد على سدهى اصفهانى شاعر قصیده‏سراى قرن سیزدهم هجرى (ف. 1285 ه.ق./ 1868 م.). وى در سده (اصفهان) ولادت یافت، مدتى به سفر گذرانید و چندى هم مقیم تبریز شد و به مدح ناصرالدین میرزاى قاجار- كه در آن زمان ولیعهد بود پرداخت و چون او به سلطنت رسید، با وى به تهران آمد و در این شهر سكونت گزید. از آثار معروف او غیر از دیوان قصاید، عزلیات و مثنویها، مجموعه‏هایى به نام «ساقى‏نامه» و «الهى‏نامه» و «زینة المدایح» (مجموعه‏اى از مدایح خاندان رسالت) و یك حماسه دینى به نام «اردیبهشت‏نامه» به بحر متقارب در بیان احوال پیغامبر اسلام است. سروش از شاعرانى است كه سبك دوره بازگشت ادبى در قصاید او كه به پیروى از شعراى قصیده‏سراى قرن پنجم مخصوصا فرخى ساخته- به نهایت كمال رسیده است. (1285 -1228 ق)، شاعر، متخلص به سروش. ملقب به خان و شمس‏الشعراء. وى در سده اصفهان متولد شد و تحصیلات خود را در همان جا گذراند. از دوران نوجوانى از طبعى سرشار و موزون بهره‏مند بود و مورد توجه وتربیت حاجى سید محمدباقر رشتى كه علاوه بر ریاست خاصه و عامه داراى كمالات علمى بود، واقع گردید. از اصفهان به گلپایگان رفت و سپس به تهران آمد و پس از چندى به اتفاق شاهزاده محسن میرزا متخلص به دارا به تبریز رفت و به دربار ناصرالدین میرزاى ولیعهد راه یافت و مورد اكرام و انعام او واقع شد و لقب شمس‏الشعرایى یافت. اقامت او در تبریز چهارده سال به طول انجامید و بعد از فوت محمدشاه در سال 1264 ق، به همراه ناصرالدین‏شاه به تهران آمد. به دستور بهمن میرزا، پسر چهارم عباس میرزا نایب‏السلطنه، سروش اشعار عربى «الف لیله و لیله» را به فارسى بلیغ و شیوایى ترجمه كرد. او در تهران وفات یافت. آثار سروش عبارت است از: قصاید و فتحنامه‏ها و مثنویهاى: «اردیبهشت نامه»، «ساقى نامه»، «الهى نامه» و «روضه الانوار» در ذكر واقعه‏ى كربلا؛ كتابى به نام «شمس المناقب»، حاوى قصایدى در مدح و منقبت رسول (ص) و خاندان نبوت و «دیوانى» به نام «زینه المدایح».[1]