بهرام شمس

ملیت :  ایرانی   -  قرن : 14 منبع : مردان موسیقی سنتی و نوین ایران (جلد سوم)

بهرام شمس، یكى از نوازندگان خوب و چیره‏دست ضرب به سال 1311 شمسى در خیابان امیریه تهران در یكى از كوچه‏هاى سرپل‏امیربهادر متولد گشت. برادر بزرگ وى به نام محمد شمس كه ویولن مى‏نواخت موجب گشت تا وى به موسیقى علاقه مند شود. دوست برادر وى كه به منزل آنها رفت و آمد داشت هر زمان كه برادر وى ویولن مى‏نواخت او را در چهارمضراب‏ها همراهى مى‏كرد و بهرام كه بیش از 6 سال از سنش نمى‏گذشت به دقت به پنجه‏هاى این هنرمند كه روى دل ضرب نواخته مى‏شد تا جایى كه تصمیم گرفت خود نوازنده تنبك شود. بهرام شمس، در غیاب برادر و دوست او ضرب را روى زمین مى‏گذاشت و به نواختن مى پرداخت زیرا آنقدر جثه‏اش ضعیف و كوچك بود كه نمى‏توانست ضرب را در آغوش بگیرد و بنوازد، این وضع ادامه داشت تا وى دوره تحصیلات ابتدایى را سپرى كرد و به دبیرستان خاقانى راه یافت، در این دبیرستان با محمود اعرابى كه هم‏اكنون از اساتید ریتم در تمام ادوات ضربى است هم‏كلاس مى‏شود و این دو كه موسیقى در اعماق وجودشان ریشه دوانیده بود، در هر فرصتى روى میز مدرسه و هر صفحه صافى كه بشود روى آن ضربه‏اى زد، به نواختن مشغول مى‏شدند ولى اینها عطش سیرى ناپذیر بهرام را در موسیقى فرونمى‏نشاند به همین سبب نزد هنرمندانى مثل حسین خرسندى و عبداللَّه میرلو كه خود از شاگردان ورزیده و بااستعداد استاد حسین تهرانى بودند رفت و نزد آنها رسما نواختن ضرب را فراگرفت. بهرام شمس با علاقه و استعدادى كه در جهت فراگیرى فن نواختن تنبك از خود بروز داد خیلى زود پیشرفت كرد و هنوز دوران نوجوانى را پشت سر نگذاشته بود كه به رادیو راه یافت و در برنامه عارفانه‏اى كه به مدت نیم ساعت به طور زنده ساعت 9 / 30 شب همراه با پیانو مرتضى محجوبى، سنتور منصور صارمى و صداى گرم احمد ابراهمى اجرا مى‏شد همكارى كرد و این ارزش نواختن ضرب وى را مى‏رساند كه با این بزرگان در آغاز راه همگام شد. تاریخ اجراى این برنامه در سال 1330 بود كه پس از آن وى همكارى با مجید وفادار، پرویز یاحقى و داریوش رفیعى را شروع كرد كه در هشت صفحه گرامافون ضبط گردیده است. از این تاریخ به بعد بهرام شمس در اركسترهاى: عبداله جهان‏پناه، حسینعلى ملاح، ضیاء مختارى، مشیر همایون شهردار، ابراهیم منصورى، برادران معارفى، محمود ذوالفنون، سرخوش، برادران نورین، و خوانندگانى چون: یونس دردشتى، قمرالملوك وزیرى، منوچهر همایون‏پور، سعادتمند قمى، ایرج، مشغول و به تدریج همكارى خود را با اركسترهاى: درویش، شماره 2، شماره 5، شماره 6، شماره 8، اركستر قمر، اركستر رامتین، اركستر نكیسا و اركستر شما و رادیو آغاز و ادامه داد. در همین ایام از طرف مسئولین وقت رادیو غلامحسین بنان (آواز) ناصر زرآبادى (ویولن) و تعلیم ردیف‏ها و گوشه‏ها را به عهده داشتند جهت تعلیم ضرب و ریتم همكارى كرد. بهرام شمس، هنگام آغاز و شروع برنامه‏هاى «گل‏ها» با این اركستر همكارى كرد و از كارهاى وى مى‏توان شركت در آرم برنامه گل‏هاى جاویدان با همكارى استاد احمد عبادى، مهدى خالدى، برگ سبز شماره 42 با همكارى حبیب اله‏بدیعى، جلیل شهناز، گل‏هاى رنگارنگ شماره 34 با همكارى مرتضى مححجوبى، حبیب‏اله بدیعى، اكبر گلپایگانى، شاخه‏گل‏هاى مختلف به همكارى استاد على تجویدى، استاد حسن كسائى، عبدالوهاب شهیدى، دكتر عفیفى، رضا ورزنده، استاد حسین یاحقى، عبدالعلى وزیرى و ساقى‏نامه با آواز حسین قوامى و همكارى حبیب‏اله بدیعى، جلیل شهناز و گل‏هاى رنگارنگ شماره 141 با حبیب‏اله بدیعى شركت و همكارى كرد. وى مدت‏ها در برنامه (F.M) كه با همكارى مهندس همایون‏خرم و محمدرضا شجریان ادامه داشت شركت نمود. بهرام شمس، در دوارن نوازندگى خود در رادیو، در برنامه‏هاى سلونوازى، كه مدت یك ربع بود همكارى داشت كه این نوازندگان عبارت بودند از سنتور نوازان: منصور ابراهیم سلمكى و كیومث حقیقى، ویولن: یحیى نیك‏نواز، ناصر زرآبادى، مجید وفادار، شاپور نیاكان و برادران معارفى، كمانچه: على‏اصغر بهارى، تار: فریدون حافظى، شاپور حاتمى، جمال الدین طباطبائى، على‏اصغر كردبچه، ابراهیم سرخوش، لطف‏اله مجد، فرهنگ شریف، بهرام شمس، مسافرت‏ها و كنسرت‏هاى متعددى جهت مؤسسات خیریه و فرهنگى و هنرى چه در داخل كشور همراه با سایر هنرمندان داشته كه مى‏توان از كنسرت براى كارگران در شمال كشور همراه با منصور صارمى، محمدرضا شجریان، انوشیروان روحانى، جنوب كشور همراه با پیوند، رشیدى و جوهرى به سرپرستى میلاد كیائى، استان آذربایجان با میلاد كیائى و تنى چند از هنرمندان و در كشور پاكستان با ناصر مسعودى به سرپرستى محمد میرنقیبى و عده‏اى دیگر نام برد. بهرام شمس اعتقاد دارد كه شادروان حسین تهرانى آبرویى به ضرب داد و این ساز بزرگ و پایه موسیقى سنتى ایران را كه همواره مهجور و مظلوم واقع شده بود اعتبار بخشید و نام استاد حسین تهرانى براى ابد در تنبك‏نوازى كشور ثبت است و اشخاصى هم كه در چهل سال اخیر براى تنبك زحمت كشیده‏اند نظیر: عباس سلطانى، حسن زمانى، مجیدى، اكبر قهرمانان، نصرت جانان، عباس تنها، جمال مبینى، اصغر فرهمند، (سبز) هادى طاهرى، قاسم جلالیان، هوشنگ مهرورزان، حسین كبیرى باید یاد شود. و نوازندگان دیگر ضرب: مرشد نصراله، عشقى، هوشنگ دلشاد، نجات بخشى، محمد عباسى، على ربانى، غلام افشار مى‏باشند كه به رادیو نیامدند و یا راه پیدا نكردند ولى به هر حال نوازنده‏هاى خوبى در حد خود بودند. بهرام شمس داراى 4 فرزند است كه یكى از آنان به نام بهنام شمس در نواختن ضرب مهارت دارد.