محمود رفیعی

ملیت :  ایرانی   -  قرن : 14 منبع : شرح حال تخصصی استادان و دانشیاران کشور (جلد دوم)

دکتر «محمود رفیعی» از جمله این فرزانگان می باشد که برای توسعه علم و فرهنگ به ویژه درمنطقه بیرجند اهتمام فراوانی کرده است. فرهنگ هر ملتی حاصل اندیشه ، تلاش ،تجربه و دست یافته های آن ملت در قرون واعصار گوناگون می باشد. تاریخ هر ملت نیز سند هویت ، اصالت و مجاهدت ، آزادگی ها و ایستادگی های هر ملت است و پاسداشت تاریخ و فرهنگ هر ملت در واقع حفظ هویت واصالت آن ملت می باشد وموجب غنای فرهنگ ملی می شود.
از طرفی دیگر دست یافتن به میراث گذشته نه تنها لذت بخش ، بلکه اجرنهادن به زحمات کسانی است که درگستره فرهنگ ، تاریخ و علم رنج بسیار برده اند و میراثی ارزشمند را برایمان به ودیعه گذاشته اند.
دکتر محمود رفیعی با درک این مهم نه تنها به نشر آثار ارزشمند پیشینیان منطقه تاریخی فرهنگی بیرجند اهتمام ورزیده است بلکه بانشر آثارعلمی و ادبی ، خود در زمره خادمان علم و فرهنگ قرار گرفته است.
وی در هفتم دی ماه ۱۳۱۸ هجری شمسی درروستای درخش شهرستان درمیان دیده به جهان گشود. دوران کودکی ( تا قبل از دبستان) را در درخش و درمیان گذراند و تحصیل را در دبستان درخش شروع کرد و بعد به دبستان حکیم نزاری بیرجند رفت. دوره دبیرستان را در دبیرستان های شوکتی بیرجند و البرز تهران گذراند . وی درخصوص کیفیت تحصیل و معلمان دوره تحصیل خود نقل می کند: از دبیران دوره تحصیلم در دبیرستان شوکتی بیرجند استاد احمد احمدی بیرجندی ، دکتر فرجاد و آقای کاشانی را خوب به خاطر دارم.
دبیرانی شایسته و دلسوز که از هیچ تلاشی برای پیشرفت علمی دانش آموزان دریغ نکردند ولی امکانات آزمایشگاهی دبیرستان محدود وهمین طور امکانات ورزشی نیز بسیار اندک بود و تنها یک زمین خاکی فوتبال وجود داشت که زیان آن بیش از سودش بود. اما در دبیرستان البرز امکانات کافی آزمایشگاهی و ورزشی وجود داشت و چون به صورت شبانه روزی اداره می شد نیم ساعت ورزش صبحگاهی اجباری بود.در این زمان بود که اهمیت استفاده از آزمایشگاه و انجام آزمایش های شیمی ، فیزیک و زیست شناسی را بیشتر دریافتم و به نقش مهم و موثر ورزش در سلامتی جسم و روح پی بردم.
دبیران دبیرستان البرز اغلب از استادان دانشگاه تهران بودند که از بین آنها دکتر گلشن و دکتر بهزاد را خوب به خاطر دارم. کلاس درس دکتر بهزاد بسیار زنده و آموزنده بود. طوری که بسیاری از مطالب زیست شناسی را در همان کلاس درس فرا می گرفتیم.
همچنین در کلاس او آموختیم که تداوم و نظم لازمه یادگیری است. این شیوه موجب شد که با صرف وقت کم به نتیجه مطلوب دست یابیم.
دکتر رفیعی اضافه می کند:دانش آموزان شبانه روزی البرز موظف بودند هر شب دو ساعت مطالعه کنند و از توجه به بهداشت و ظاهر خویش غفلت نکنند. البته تمام امکانات برای این امر در شبانه روز مهیا بود و شادروان دکتر مجتهدی رئیس دبیرستان البرز ، خود نیز در شبانه روزی سکونت داشت و بر انجام دقیق مقررات نظارت می کرد.
از اقدامات مفید دکتر مجتهدی برگزاری جلسات سخنرانی ماهانه برای دانش آموزان شبانه روزی بود.
سخنرانان اغلب از افراد فرهیخته، بزرگان علم و ادب واستادان سرشناس دانشگاه یا اغلب فارغ التحصیلان برجسته و شاخص دوره های گذشته دبیرستان البرز بودند و در باره رشته های تخصصی مختلف یا مسائل علمی، فرهنگی واجتماعی و سایر مطالب سودمند ، اطلاعات مفیدی دراختیار دانش آموزان قرار می دادند.
جلسات مشابهی نیز در دبیرستان البرز برگزارمی شد. این جلسات راهنما و راهگشای بسیار موثری در انتخاب رشته تحصیلی وادامه تحصیلات در آینده بود.
دکترمحمود رفیعی پس از اتمام تحصیل دبیرستان ، عازم کشور سوئیس شد و در سال ۱۹۵۸ میلادی تحصیل در رشته پزشکی در دانشگاه ژنو را شروع کرد.
در آن دانشگاه از محضر استادان برجسته ای مانند پروفسور بیکل ، پروفسور فرانچس کتی، پروفسور رودار و پروفسور روتیس هوزر که همگی از استادان برجسته بین المللی بودند بهره برد.
پس از اتمام دوره دکتری برای گرفتن تخصص و ادامه تحصیلات عازم انگلستان شد و به مدت سه سال در بیمارستان کودکان «گریت اورموند» در لندن و یک سال هم در «شفلید» نزد استادان سرشناس طب کودکان از جمله « پروفسور ایلینگ ورث» و «پروفسور ولف» دوره طب اطفال را گذراند و موفق به اخذ تخصص طب کودکان شد.
دکتر محمود رفیعی پس از بازگشت به میهن در سال ۱۳۵۱ (ه.ش) دردانشگاه تهران ، مرکز طبی کودکان دکتر اهری ، با سمت استاد بیماری های کودکان از دانشگاه علوم پزشکی تهران بازنشسته شد، اما همچنان به خدمات علمی، فرهنگی و درمان بیماران ادامه می دهد. خدمات فرهنگی وی ، علاقه ای خاص به ادبیات و فرهنگ دارد. ذوق شعری و ادبی میراث اجدادی اوست. برجسته ترین این نیاکان جد بزرگش محمدرفیع بن عبدالکریم درمیانی متخلص به «لامع» است... وی علاوه بر خدمات علمی به خدمات فرهنگی نیز روی آورده است. خود او معتقد است ، «زیربنای هر پیشرفتی بر پایه پویایی فرهنگی است و هرفردی در هر رشته و هر شغلی که هست باید به وظایف اجتماعی و فرهنگی خود هم آگاه باشد. بیرجند شهریادگارهای تاریخی و مدفن فرزانگان زیادی بوده است که در عرصه علم و فرهنگ خوش درخشیده اند و آثاری گرانبها از خودبرجای گذاشته اند.اگر این آثار منتشر نشود و در اختیار نسل جوان قرار نگیرد، این نسل از گذشته خود بی خبر و ناآگاه باقی می ماند. پژوهش در احوال و آثار و آرای این بزرگان موجب غنای فرهنگ و رشد و تعالی جامعه و سبب انگیزه در نسل معاصر می شود. با این نیت وقصد است که دکتر رفیعی طی ۲۳ سال تلاش پیگیر و مستمر، آثار گران قدری از شخصیت های علمی و ادبی بیرجندی یا آثاری که درباره آنان نوشته شده است را با هزینه شخصی به زیور طبع می آراید. درانجام این مهم ازخدمات استادان برجسته ای چون دکتر مظاهر مصفا ، دکتر جمال رضایی و... نیز بهره می گیرد. در اینجا علاوه بر فهرست آثار علمی ،ادبی ، تاریخی و فرهنگی که به اهتمام او منتشر شده است ، به اختصار شرحی از خدمات علمی و آموزشی وی بیان می کنیم.
دیوان لامع
این اثر مجموعه سروده های محمدرفیع بن عبدالکریم درمیانی متخلص به لامع ، شاعر عارف اواخر قرن یازدهم و اوایل قرن دوازدهم هجری شمسی است که در سال ۱۳۶۵(ه.ش) منتشر شده است.
زندگی و آثار نزاری
این کتاب تحقیقی است عالمانه از چنگیز غلامعلی بای بوردی پیرامون زندگی و آثار و آرای شاعر بزرگ ایرانی حکیم نزاری قهستانی که با ترجمه مهناز صدری از روسی در سال ۱۳۷۰چاپ و منتشر شده است. واژه نامه گویش بیرجندی ؛شامل بیش از پانزده هزار انواع واژه ها، نام ها و ترکیبات و اصطلاحات رایج در گویش بیرجند است که باکوشش روان شاد دکتر جمال رضایی جمع آوری و در سال ۱۳۷۲ چاپ و منتشر شده است. بررسی گویش بیرجندی واج شناسی - دستور این اثر دکتر رضایی متمم کتاب واژه نامه گویش بیرجند است که موضوع آن بررسی ساختار انواع کلمات و قواعد ساختمان آنها همراه با قواعد و ترکیب و ساخت جملات و نقش و کاربرد واژه ها وافعال و انواع جمله ها در گویش بیرجندی است که در سال ۱۳۷۷ منتشر شده است.
بیرجند نامه
مولف این اثر نیز شادروان دکتر جمال رضایی و موضوع آن گزارش تفصیلی و ثبت و ضبط ساختار شهری و اوضاع فرهنگی ، دینی ، اجتماعی و اقتصادی شهر بیرجند می باشد که در آن تصویر جامع و فراگیر و روشنی از محیط زندگی زیستی مردمان بیرجند در آغاز سده چهاردهم خورشیدی است که در سال ۱۳۸۱ چاپ و منتشر شده است.
دیوان شیخ عبدالحسین فنودی
شامل قصاید ، غزلیات و مسمطات و رباعیات این شاعر آگاه است.
او هموطنان خود را به بازاندیشی و واقع نگری و بیداری سیاسی و فرهنگی فراخوانده و این خصایص دیوان مختصر او را ارزشی خاص بخشیده است.این دیوان پس از تصحیح در سال ۱۳۸۲ از سوی انتشارات هیرمند انتشار یافته است.
زندگی و اشعار سری ( بدیع الزمان نور بخش)
سری شاعر توانا و نابینای قاینی بیرجندی است که هرچندعمرش را در محیط خشک اندیشی، اجتماعی وخشونت خانوادگی و محرومیت از آموزش سپری کرده ولی طبع روان و استعداد درونی خویش را در مجموعه اشعارش به خوبی آشکار کرده است. دیوان او در سال ۱۳۸۵ منتشر شده است.
علاوه براین آثار، کتاب های دیگری نیز به همت دکتر محمود رفیعی انتشار یافته است. کارهای در دست اقدام
دیوان سید محمدابراهیم صفوی، مجموعه مقالات همایش بین المللی بزرگداشت عبدالعلی بیرجندی به انضمام مقالاتی دیگر درباره آثار او، ترجمه شرح عبدالعلی بیرجندی
بر فصل یازدهم تذکره خواجه نصیرالدین طوسی نیز به زودی به زیور طبع آراسته می شوند.
فعالیت های پزشکی
الف: کتاب ها : بیماری های دستگاه گوارش - طب کودکان نلسون ۱۹۹۲ این کتاب ترجمه بخش بیماری های دستگاه گوارش از کتاب بزرگ و پر ارزش طب کودکان نلسون ویراست سال ۱۹۹۲ می باشد که در طب اطفال و عوارض دستگاه گوارشی جایگاه و اهمیت خاصی دارد. این کتاب در ٥هزار نسخه در سال۱۳۷۳چاپ و منتشر شده است. طب اطفال راهنمای تشخیص و درمان:
این اثر نوشته جک اینسلی و استادان بیمارستان کودکان بیرمنگام انگلستان است که با تاکید بر مسائل احیاء، تغذیه ، تکامل و ارزیابی شنوایی تنظیم شده و سرشار از واقعیت های علمی است و در سال ۱۳۷۴انتشار یافته است. تالیف فصل های تغذیه ، ویتامین ها ، بیماری های سیستم عصبی مرکزی در کتب طب کودکان ب: مقالات و پژوهش ها : انتشار۱۰مقاله در مجلات معتبر خارجی ، انتشار ۳۰مقاله در مجلات علمی ، پزشکی داخلی ، پژوهش اختلالات ایمنی در سوء تغذیه شیرخواران وکودکان را که با همکاری دو استاد دیگر دانشگاه تهران و با حمایت سازمان بهداشت جهانی انجام داده است و به خاطر آن در سال ۱۳۵۶ به اخذ تقدیرنامه و جایزه پژوهشی از وزارت علوم و فن آوری نایل شده است. ج : آموزش و درمان - تدریس بیماری های کودکان برای دانشجویان پرستاری به مدت دوازده سال ، آموزش نظری و عملی دانشجویان دوره عمومی پزشکی و رزیدنت های دوره تخصصی به مدت ۳۰ سال ، درمان بیماران بستری و مراجعه کننده ، سرپرستی بخش اورژانس مرکز طب کودکان و رئیس بخش داخلی بیمارستان بهرامی دانشگاه تهران. وی همچنین در کمیسیون شیرخشک و غذای کودک و تهیه مواد لازم در این زمینه ، عضویت و فعالیت در کمیسیون ترویج شیر مادر و... شرکت و عضویت داشته است.
سایر فعالیت ها : استاد راهنمای ۲۵ پایان نامه پزشکی عمومی و تخصصی در طب اطفال ، تهیه ۱۵ جزوه آموزشی برای دانشجویان دوره پزشکی عمومی ، تهیه جزوه آموزشی برای دانشجویان دوره پرستاری ، تهیه هورمون رشد از هیپوفیز و به کارگیری آن دردرمان بیماران مبتلا به کمبود رشد ناشی از فقدان ترشح هورمون رشد. دکتر محمود رفیعی در سال ۱۳۸۳ با سمت استادی دانشگاه علوم پزشکی تهران بازنشسته شد. وی که در سال ۱۳۴۴ شمسی ازدواج کرده است در مورد همسرش می گوید: همسرم استاد دانشگاه تهران در رشته روان شناسی است و طی١٤ سال زندگی مشترک همواره از حمایت و تشویق همسرم برخوردار بوده ام.
این امر نشانگر این مطلب است که در کنار هر مرد موفقی زنی مشوق و با درایت وجود دارد.