محسن امینی

ملیت :  ایرانی   -  قرن : 14 منبع : شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران (جلد اول)

وزیر، خزانه‏دار، بزرگ مالك، ادیب، دانشمند، خوشنویس. معروف به امین‏الدوله‏ى دوم، متولد 1291 قمرى در تهران، فرزند میرزا على خان امین‏الدوله صدراعظم قاجار. امین‏الدوله‏ى اول كه از رجال بزرگ علم و ادب و سیاست بود و در تاریخ ایران به نیكنامى از او یاد مى‏شود، در تربیت فرزند خود سعى زیادى به كار برد. گرچه او را به دارالفنون ناصرى فرستاد، موجبات تحصیل او را در خانه نیز فراهم آورد و اساتید متعددى را براى تعلیم و تربیت وى به خدمت گرفت. شخصاً در كار تحصیل او مراقبت مى‏كرد. براى اینكه فرزندش تنها نباشد دو تن از خواهرزاده‏هاى خود را به نام حسن و احمد، فرزندان معتمدالسلطنه، كه بعدها به وثوق‏الدوله و قوام‏السلطنه ملقب شدند و در محضر درس فرزند خود حاضر نمود. این سه تن به اتفاق به تحصیل اشتغال ورزیدند. علومى كه به آنها آموخته شد، ادبیات فارسى و عربى، فلسفه و حكمت، ریاضیات و اسلوب نگارش بود. هر سه در حسن خط نیز از اساتید بهره بردند. میرزا محسن خان زیر سایه‏ى چنین پدرى دانشمند تربیت یافت. چندین سفر به اروپا رفت. فرانسه را در حد یك ادیب فراگرفت و به زبان‏هاى عربى و انگلیسى و آلمانى هم تكلم مى‏كرد. در حیات پدرش مشاغل مهمى به او ارجاع شد. مدتى وزیر پست بود، زمانى به وزارت گمركات منصوب گردید، چندى هم خزانه‏دار كل ایران بود، ولى بعد از مشروطیت كارى به او ارجاع نشد یا خود قبول نكرد. به عنوان مالك ثروتمند معروف بود. دو بار ازدواج كرد. ازدواج نخستین او با دختر شیخ محسن خان مشیرالدوله بود. چون صاحب فرزند نشدند، متاركه كردند. بار دوم با خانم اشرف فخرالدوله دختر مظفرالدین شاه پیوند زناشوئى بست و صاحب اولادهاى متعدد شد كه بجز یكى همه پسر بودند. دختر خود ره دكتر مشرف‏الدوله نفیسى داد. بعضى از فرزندانش پیشرفت كردند كه از همه مشهورتر دكتر على امینى است. ابوالقاسم امینى و سرتیپ محمود امینى هم مشاغل مهمى احراز كردند. بقیه‏ى فرزندانش بیشتر در كار تجارت و ملكدارى بودند. بعضى روایات تاریخى او را متهم مى‏كند در روز به توپ بستن مجلس كه عده‏اى از نمایندگان از ترس جان خود به منزل وى واقع در فخرآباد پناه برده بودند، مراتب را به محمدعلى شاه برادرزن خود خبر داده و موجبات قتل عده‏ى زیادى را فراهم آورده است، اما تا اسناد تاریخى موثقى در دست نباشد طبعاً قضاوت در باب صحت و سقم این واقعه میسر نیست.