ملیت :  ایرانی   -  قرن : 14 منبع : شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران (جلد سوم)
سرپاس (سرتیپ) ركن‏الدین مختار از 1314 الى شهریور 1320 رئیس شهربانى مقتدر ایران بود. او فرزند مختارالسلطنه است. مختار از اوایل جوانى وارد شهربانى شد و هنگامى كه سوئدیها شهربانى را تحویل گرفتند او رتبه سروانى داشت. پس از طى درجات مختلف هنگام قیام میرزا كوچك خان جنگلى شهربانى گیلان را اداره مى‏كرد. در كودتا از طرف سید ضیاءالدین با درجه یاورى به معاونت شهربانى منصوب شد. بعد از اخراج سوئدیها از شهربانى به ریاست شهربانى غرب منصوب شد و شهربانى استانهاى لرستان و كردستان و همدان و كرمانشاهان زیرنظر وى بود. در 1308 به معاونت شهربانى برگزیده شد و در 1314 پس از فرار سرلشكر آیرم كفیل شهربانى شد و در فروردین 1315 با احراز درجه سرپاسى (سرتیپى) به ریاست شهربانى كل كشور برقرار گردید و در مدت 7 سال شهربانى را اداره مى‏كرد و طبعا در این مدت دشمنان زیاد و پروپا قرصى براى خود تدارك دید. در شهریور ماه 1320 پس از استعفاى رضاشاه از ریاست شهربانى منفصل گردید. بعد از شهریور موجى شدید علیه كسانى كه به نحوى از انحاء در زمان شاه تقرب داشتند آغاز شد و هركس با غرض یا بیغرض افرادى را تحت تعقیب قرار داد. از جمله سرپاس مختار و عده‏ى زیادى از همكاران او در شهربانى به علت مشاركت در قتل عده‏اى از رجال مانند مدرس، نصرت‏الدوله، سردار اسعد، تیمور تاش، محمد ولى اسدى و صولت الدوله در دیوان كیفر تحت تعقیب قرار گرفتند. در آن هنگام ریاست دیوان كیفر با موسوى زاده و دادستانى آن با دكتر جلال عبده بود. ادعانامه دادستان در متجاوز از سیصد صفحه تهیه شده بود. وكلاى قدیم و جدید براى معرفى خود مجانا از طرف بازماندگان قبول وكالت نمودند. محاكمه پر سروصدا و جنجالى مختار ماهها ادامه داشت. از همه جالبتر آنكه بدترین نسبت‏ها از طرف وكلاى مدافع به مختار داده مى‏شد و او با كمال متانت و بردبارى همه را تحمل مى‏نمود. سرانجام دادگاه به اقتضاى زمان و براى راضى كردن افكار عمومى كه در آن تاریخ تحریك شده بود مختار را به هشت سال زندان و بقیه را نیز به زندانهاى مختلف محكوم نمودند. پزشك احمدى طبیب زندان شهربانى نیز محكوم به اعدام شد (البته در محكمه جنائى تهران) و بالاى چوبه‏دار رفت. ركن‏الدین مختار تا 1326 در زندان شهربانى مانند سایر زندانیان محبوس بود تا در این سال مورد عفو قرار گرفت و آزاد شد. یكى از رؤساى شهربانى براى نگارنده سطور نقل مى‏كرد در 1325 ظاهرا به عنوان بازدید زندان و باطنا براى ملاقات و دلجوئى از سرپاس مختار به زندان رفتم. هنگام برخورد به او پیشنهاد نمودم غذا برایش از بیرون تهیه نمایند. با كمال سادگى اظهار كرد سالهاست از غذاى زندان استفاده مى‏كنم و معده‏ام با آن غذا عادت كرده است. پینشهاد كمك مالى كردم با سعه صدر آن را رد كرد و گفت خرجى ندارم. ركن‏الدین مختار مردى به تمام معنى پلیس و سختگیر و پرونده‏ساز ولى صحیح‏العمل و مطلع بود. در موسیقى تبحر كافى داشت و ویولن نیكو مى‏نواخت و گاهى آهنگهاى او كه اصالت خاصى داشت از رادیو پخش مى‏شد. در 1350 در اثر سرطان در 84 سالگى درگذشت و مال و منالى نیز از خود باقى نگذاشت.
فعالیت ها : : مشاهیر / سیاست