اسمعیل مرآت

ملیت :  ایرانی   -  قرن : 14 منبع : شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران (جلد سوم)

فرزند مرآت‏الممالك از مدیران وزارت مالیه، متولد 1270 ش است. پس از انجام تحصیلات مقدماتى و متوسطه در 1290 ش از طرف دولت به اروپا اعزام شد و در دانشسراى پلوا در رشته ریاضى ادامه تحصیل داد و درجه لیسانس گرفت. پس از مراجعت از اروپا مدتى در دارالفنون ریاضیات و فیزیك تدریس مى‏كرد و بعد ناظم و معاون دارالعلمین مركزى شد. از 1300 در وزارت فرهنگ مشاغل تعلیماتى داشت. در 1307 كه اولین دسته از محصلین ایرانى از طرف دولت عازم اروپا شدند مرآت با سمت معاون سرپرستى و رئیس امور مالى و ادارى به فرانسه عزیمت نمود و تا 1314 با جدیت و مراقبت در كار دانشجویان نظارت داشت. در این سال به ریاست تعلیمات عالیه منصوب شد سپس به حكومت كرمان رفت. در 1317 كه على اصغر حكمت از وزارت فرهنگ بركنار شد مرآت به كفالت آن وزارتخانه تعیین گردید و یك سال بعد وزیر فرهنگ شد و این سمت را در كابینه‏هاى متین دفترى و على منصور عهده‏دار بود. مرآت در دوران وزارت فرهنگ دست به اقدامات تازه‏اى زد. چون خود تحصیلكرده‏ى فرانسه بود برنامه مدارس متوسطه آن كشور را در ایران پیاده كرد و چندین باب مدرسه در تهران و شهرستانها بنا نمود و چند كتب علمى و ادبى تهیه و تدریس آن را در مدارس ایران اجبارى كرد. اسمعیل مرآت پس از شهریور 20 چند روزى در كابینه ذكاءالملك فروغى وزیر فرهنگ بود، بعد به وزارت بهدارى منصوب شد و پس از آن نماینده فرهنگى ایران در امریكا شد و در سال 1328 در آنجا فوت نمود. وى از رجال دانشمندان و پركار و از فرهنگ دوستان جدى ایران به شمار مى‏رود. اسماعیل فرزند میرزا موسى مرآت‏الممالك فرزند میرزا رضاخان (و. 1272 ه.ش ف. 1328 ه.ش) در سال 1307 شمسى به سرپرستى محصلین اعزامى تعیین شد و همراه آنان به اروپا رفت و مدتها سرپرست محصلین ایرانى در فرانسه بود و دو مرتبه وزیر فرهنگ شد یكى در سال 1318 در كابینه‏ى متین دفترى و دیگرى در 1320 در كابینه‏ى فروغى. مدفن او باغچه‏ى علیجان در حضرت عبدالعظیم است. (ح 1328 -1271 ش)، استاد دانشگاه. در تهران به دنیا آمد. پس از اتمام دوره‏ى متوسطه به اروپا رفت و پس از چند سال تحصیل در سوئیس به دارالمعلمین شهر بلوا و سن كلود فرانسه رفت و در رشته‏ى طبیعى و تعلیم و تربیت و روان‏شناسى به تحصیل پرداخت. پس از بازگشت به ایران، در 1294 ش به تدریس فیزیك در دارالفنون مأمور شد. وى در 1297 ش به معاونت و نظامت دارالمعلمین عالى و تدریس فیزیك در این مؤسسه مأمور شد. در 1307 ش سرپرستى عده‏اى شاگرد را كه براى تكمیل تحصیلات به اروپا اعزام مى‏شدند بر عهده گرفت. وى در 1316 ش به استاندارى كرمان و در 1318 ش به وزارت فرهنگ منصوب شد. لازم به ذكر است كه در دوران وزارت او در فرهنگ، نزدیك دویست مجلد كتاب درسى دبیرستانى تألیف و طبع شد. مدفن وى در باغچه‏ى علیجان واقع در شهر رى مى‏باشد.[1]