حسنیه

ملیت :  ایرانی   -  قرن : 2 منبع : اثرآفرینان (جلد اول-ششم)

قرن دوم هجرى، از زنان فاضل، عالم و متكلم. وى از كنیزانى بود كه به اسارت مسلمانان درآمد و در زمان هارون‏الرشید (193 -170 ق) مسلمان شد و در اخبار، روایات و اصول اعتقادات، معلومات فراوانى كسب كرد. شیخ ابوالفتوح رازى (525 -480 ق) مناظره‏اى كه او در مجلس هارون كرده در رساله فارسى خود آورده است. به نوشته رازى وى مذهب اهل سنت را طبق عقاید خودشان رد كرد و مذهب شیعه را ثابت نمود. برخى نویسندگان بر این نظرند كه اصولا شخصیتى به نام حسنیه وجود خارجى نداشته است و رازى براى طرح نظرات كلامى مذهب شیعه، چنان داستانى را ساخته و پرداخته كرده است، چنانكه سید بن طاووس در كتاب طرائف خود از زبان یك نفر اهل ذمه چنین كارى نموده است.[1] (ز 193 ق)، دانشمند، عارف، متكلم و حكیم. وى از زنان ایرانى تبار بود كه به اسارت مسلمانان درآمد و بعضى او را تربیت شده‏ى خاندان عصمت و طهارت (ع) دانسته‏اند كه از محضر امام صادق (ع) بخصوص بهره‏مند گردیده است. وى در اخبار مذاهب چهارگانه عامه و علم كلام وقوف كامل داشته است. حسنیه در حضور هارون‏الرشید با شیخ ابواسحاق نظام معتزلى و محمد بن ادریس شافعى و ابویوسف قاضى مناظره كرد و بر آنها پیروز شد. شیخ آقا بزرگ تهرانى در «احیاء الداثر» هنگام شرح حال شیخ ابراهیم استرآبادى مى‏نویسد: وى در 985 ق در سفر حج رساله‏ى این مناظره را نزد بعضى از سادات علوى دمشق یافت و به ایران آورد و به نام شاه طهماسب ترجمه كرد. علامه مجلسى ترجمه‏ى این رساله را به فارسى در انتهاى كتاب «حلیه المتقین» خود به طور كامل ذكر كرده است.[2]