خورشید مریوانی

ملیت :  ایرانی   -  قرن : 14 منبع : مشاهیر زنان ایرانی و پارسی گوی

ز دهه چهارم قرن چهاردهم هجرى، از زنان ادیب و هنرمند. وى دختر شیخ معروف كه لوس و از سادات «ته راته وه‏ن» بود. پدرش به دلیل ناملایمات روزگار از مریوان به سنندج مهاجرت كرد و خاتون خورشید در كودكى در خانه یكى از خوانین محترم اردلان به سر برد و او وسایل تحصیلش را فراهم نمود تا جایى كه به ادبیات فارسى احاطه یافت و با منطق و زبان و ادبیات عربى نیز آشنا شد. وى كتابى درباره آداب خانه‏دارى و بچه‏دارى و تربیت فرزند از ابتداى ولادت تا هنگام بلوغ به زبان فارسى تألیف كرد و یك دیوان شعر نیز از او به جا مانده كه هیچكدام چاپ و منتشر نشده‏اند. این بانو در زمینه نقش و نگار و نوع رنگ‏آمیزى قالى و تهیه رنگهاى متنوع آن شهرت داشته و نقشه‏هاى او را هم‏اكنون در كردستان «خورشیدى» مى‏خوانند. خاتون خورشید مادر شاعر معروف كرد «قانع مریوانى» بود. وى قطعه شعرى نیز به زبان كردى سورانى دارد كه در نصیحت دخترش سروده است.