فاطمه خراسانی

ملیت :  ایرانی   -  قرن : 7 منبع : مشاهیر زنان ایرانی و پارسی گوی

ز 644 ق، از زنان متنفذ و شاعر. وى از اهالى خراسان بود. به نوشته جهانگشاى جوینى، پس از آنكه مغولان مشهد را تسخیر كردند. فاطمه را جزو اسیران به قراقروم آوردند. وى در بازار آن شهر شاگرد زن دلالى بود و با توركیناخاتون، همسر اوگتاى قاآن آمد و رفت داشت و بتدریج نفوذ فراوانى كسب كرد و محرم اسرار اندرون گردید. بزرگان دست نیاز به سوى او دراز مى‏كردند و گروهى از سادات مشهد به نزد وى رفتند و از همراهانش گردیدند پس از اینكه گیوك خان (649 -647 ق) به سلطنت رسید یكى از اهالى سمرقند علیه او نزد گیوك خان سخن‏چینى كرد و اظهار داشت كه كوتان، برادر خان را سحر كرده است. بعد از مرگ كوتان، گیوك خان فاطمه را احضار كرد اما توركینا خاتون مانع مى‏شد. سرانجام او را دستگیر كردند و پس از مقابله با مرد سمرقندى چند شبانه‏روز وى را آزار و شكنجه دادند و منافذش را دوختند و در آب انداختند و همه خویشاوندان و همراهانش را دستگیر كرده و شكنجه نمودند. دو رباعى زیر از اوست: آراسته باغ و عندلیبان سرمست یاران همه از نشاط گل باده‏پرست اسباب فراغت همه درهم زده است بشتاب كه جز تو هر چه مى‏باید هست اى از تو وفا و مهربانى نایاب بى‏عیش تو لذت جوانى نایاب وصل تو حیات جاودانى لیكن یابنده آب زندگانى نایاب