جمال الدین علی آذری

ملیت :  ایرانی   -  قرن : 8

شيخ جمال الدين علي آذري (حمزه بن علي ملك هاشمي آذري طوسي بيهقي اسفرايني) مروزي از بزرگان و شعراي قرن هشتم و متخلص به آذري بود. وي پس از كسب علم در حكمت و حديث عازم سفر حج و حلب در سوريه شد. سپس به حلقه مريدانشاه نعمت الله ولي پيوست و به همراه او تا هندوستان رفت و در بازگشت به ايران تا آخر عمر در اسفراين گوشه اي اختيار كرد و در 866ه.ق در گذشت گروه : علوم انساني ر شته : الهيات و معارف اسلامي گرايش : عرفان اسلاميوالدين و انساب : پدر شيخ جمال الدين علي آذري، مردي به نام علي ملك هاشمي بود كه با نامهاي آذري،‌ طوسي، بيهقي، اسفرايني و مروزي مشهور بود كه نشان از مهاجرتهاي پي در پي خاندان و اجداد او دارد.خاطرات و وقايع تحصيل : شيخ جمال الدين علي آذري مقدمات علوم را در شهرهاي خراسان از جمله در طوس،‌ بيهق، اسفراين و مرو آموخت سپس سفري به حج و شهر حلب در شام (سوريه) كرد و پس از بازگشت به ايران، در حلقه مريدان شاه نعمت الله ولي كرماني در آمد.فعاليتهاي ضمن تحصيل : سفر كردن در سرزمينهاي گوناگون از امور مورد علاقه صوفيان و از جمله شيخ جمال الدين علي آذري بوده است.استادان و مربيان : مهمترين استاد شيخ جمال الدين علي آذري در زمينه عرفان اسلامي،‌ شاه نعمت الله ولي كرماني بنيان گذار طريقت صوفيانه نعمت اللهيه بوده است.هم دوره اي ها و همکاران : شاه خليل الله جانشين و فرزند شاه نعمت الله ولي همانند شيخ جمال الدين علي آذري سلوك معنوي در طريقت نعمت اللهيه را نزد شاه نعمت الله ولي پيمود.وقايع ميانسالي : شيخ جمال الدين علي آذري پس از بازگشت از حج و حلب، به حلقه مريدان شاه نعمت الله ولي كرماني در آمد وبه همراه وي به هندوستان سفركرد. و با دربار شاهان بهمني فلات دكن آشنا شد و حتي كتبي از جمله معنوي بهمن نامه را به نام آنان تصنيف كرد و پس از بازگشت به ايران تا پايان عمر در اسفراين در عزلت زيست.زمان و علت فوت : شيخ جمال الدين علي آذري در سال 886ه.ق/ 1461.م در اسفراين به سبب كهولت سن در گذشت.مشاغل و سمتهاي مورد تصدي : شيخ جمال الدين علي آذري چنانكه شيوه صوفيان است، علاقه اي به مناصب دولتي و فساد ناشي از آن نداشت، از اين رو همانند ساير صوفيان بيشتر به سفر و سلوك مي پرداخت.فعاليتهاي آموزشي : درباره فعاليت هاي آموزشي شيخ جمال الدين علي آذري اطلاعاتي در منابع وجود ندارد اما مي دانيم كه آثار عرفاني وي در ميان صوفيان نعمت اللهي پس از وي اهميت خاصي داشته است.ساير فعاليتها و برنامه هاي روزمره : شيخ جمال الدين علي آذري در كنار زهد و عبادت بسيار، به مطالعه آثار صوفيانه، صوفيان پيش از خود به ويژه آثار مذهبي درزمينه حكمت و حديث علاقمند بوده است.همفکران فرد : بسيار از خلفا و شاگردان شاه نعمت الله ولي كرماني به ويژه فرزنداو شاه خليل الله كرماني،‌ همانند شيخ جمال الدين علي آذري از مشايخ طريقت نعمت اللهيه بوده اند.آرا و گرايشهاي خاص : شيخ جمال الدين علي آذري از جمله حكيمان و متشرعاني بود كه به تصوف به ويژه تصوف شيعي علاقه خاصي داشت و تصوف را مستلزم گمراهي از دين نمي دانست.آثار : جواهر الاسرار ويژگي اثر : كتاب جواهر الاسرار اثر شيخ جمال الدين آذري درباره علم حروف است. علم حروف چنانكه ميان صوفيان مرسوم بود و در قرون نهم هجري به نهضت حروفيه كشيده شد، دانشي از علوم غربيه بود كه به خاصيت هاي نمادين و جادويي حروف رمز اعتقاد داشت و به آنها مي پرداخت.2 سفي الصفا ويژگي اثر : با توجه به اينكه آذري خو دصوفي بود وبه مناسك حج معناي نمادين ويك از اعمال آن آگاه بود و نيز با توجه به اينكه خو دسفري به حج كرده بوده است، اين كتاب را در راهنمايي زايران كعبه نگاشته است.3 طغراي همايون ، غرايب الدينا و عجايب الاعلا ، مثنوي اماميه ، مثنوي بهمن نامه ويژگي اثر : اين مثنوي كه در قاب حماسه است، شباهتهايي با شاهنامه فردوسي دارد و از اين نظر از آن تقليد كرده است. محتواي اين اثر تاريخ خاندان بهمني، پادشاهان فلات دكن در هندوستان بوده است.7 مفاتيح الاسرار