محمدرضا مقدسیان

ملیت :  ایرانی   -  قرن : 14

محمد رضا مقدسيان متولد تهران است و در سال ۱۳۲۶به دنيا آمده است.او گرچه تحصيلات آكادميك و دانشگاهي ندارد، اما از جمله پركارترين و پرجايزه ترين كارگردانان سينماي مستند ايران در چند دهه گذشته است. اگر بخواهيم به سينماي مستند به عنوان هنري جذاب و گويا كه مي تواند در خدمت اعتلاي فرهنگ و شناسايي ريزترين اجزاي تار و پود فرهنگ يك ملت است، نگاه كنيم بي شك محمدرضا مقدسيان از جمله هنرمند ترين كارگردانان اين عرصه است.كسي كه با نگاهي عميق، پخته و موشكافانه كه از پشتوانه تحقيقاتي و پژوهشي صرف برخوردار است سعي در بيان اصلي ترين و پنهان ترين اجزاي ناپيداي فرهنگ ايراني دارد و در اين راه موفقيت هاي بسياري را هم براي خود به ارمغان آورده است.گروه : هنررشته : سينما و تئاترگرايش : مستند سازيتحصيلات رسمي و حرفه اي : محمد رضا مقدسيان داراي ديپلم رشته رياضي است ورود مقدسيان به عرصه سينماي مستند بطور جدي و حرفه اي از زمان آشنايي او با محمد رضا اصلاني اتفاق افتاد.اصلاني بعدها درتشريح چگونگي ساخت مجموعه كودكان و استثمار مي گويد : « پس از تحولات سياسي در سال ۴۸ ديگر اين كتاب هاي شعر نبودند كه پرفروش بودند بلكه كتاب هاي سياسي و جامعه شناسي در صدر فروش قرار داشتند.ماركسيسم اروپايي و روسي به صورت موادي در ايران تأثير گذاشته بودند.در اين دوران ساخت فيلم هاي مستند اجتماعي چندان راحت نبود.از سال هاي ۵۰ - ۴۹من به اتفاق چند نفر هفته اي يا ۱۵ روز يك بار به حاشيه هاي شهر سر مي زديم.با مردم آنجا غذا مي خورديم، آشنامي شديم و حتي دايي و عموي آنها نام گرفته بوديم.در اين رفت و آمدها معمولاً آقاي محمدرضا مقدسيان كه آن موقع دستيار من بود، مرا همراهي مي كرد. 7سال اين تحقيقات ميداني از كودكاني كه مجبور به كار كردن بوده و حاشيه نشينها ادامه داشت.سال ۵۸طرحي را ارائه كردم براي ساخت كار كودكان،اما به دليل مخالفت ها و كارشكني هاي يك مسؤول خرده پا ساخت فيلم يك سال به تعويق افتاد.طي كار نيز مشكلات زيادي داشتيم.مثلاً كارخانه دارها اجازه نمي دادند وارد كارخانه شويم.از اين رو ساخت فيلم تا سال ۶۱ به طول انجاميد.ولي چون تحولات سياسي در جامعه ديگرگونه شده بود، اين فيلم براي تنظيم قانون كار به هيأت هاي سياستگذاري نمايش داده نشد.آن زمان قانوني تصويب نشد و ما نتيجه آن را امروز مي بينيم.حالا اخباري مي شنويم كه واقعاً تأسف آور است.امروز ديگر كودكان به صورت كالاي جنسي معامله مي شوند.اين براي جامعه اي كه ادعاي اخلاقيات دارد واقعاً تأسفبار است.» مقدسيان البته كار فيلمسازي را در زماني پيش از ساخت اين مجموعه آغاز كرده بود و در دوراني كه عباس كيارستمي مديريت كانون پرورش فكري كودك و نوجوان را بر عهده داشت بيش از ۱۵ فيلم كوتاه براي اين كانون ساخته بود. خاطرات و وقايع تحصيل : او مي گويد در دوران دبيرستان به اتفاق يكي از دوستانش به نام « كاظم رضا » روزنامه ديواري را مي سازند كه يك متر عرضش بوده و ۹ كيلومتر طولش ! اين ابداع آنها به شدت مورد توجه دوستان و آشنايانش قرار مي گيرد و وسيله اي مي شود براي آشنايي او با مرحوم سيروس طاهباز.آشنايي با سيروس طاهباز پاي مقدسيان را به مجله « لوح » مي كشاند و چون اين مجله مجوز نشر دائمي را نداشت، در كنار آن قصه هاي كوتاهي را براي مخاطبان خود چاپ مي كرد كه همين موضوع زمينه اي مي شود براي بر ملا شدن استعداد و نبوغ « مقدسيان » .مقدسيان بعدها با فريدون رهنما آشنا مي شود و به او در كار پژوهشي كولي هاي ايراني كمك مي كند و عملاً دستيار تحقيقاتي او مي شود؛كاري كه در طول انجامش مقدسيان را وا مي دارد كه سناريويي از زندگي كولي ها بنويسد؛فيلمنامه اي كه به شدت مورد استقبال مرحوم رهنما قرار مي گيرد و مقدمات ساخت آن هم فراهم مي شود.اما با سفر و عزيمت رهنما به فرانسه، اسدالله پيمان كه از مخالفان اصلي رهنما بود با ساخت اين سناريو توسط مقدسيان مخالفت مي كند. عملاً كار مقدسيان كه موضوعي درباره « خالكوبي روي پوست » بود و اصلاً «پوست و سوزن » هم نام داشت ناكام مي ماند .ساير فعاليتها و برنامه هاي روزمره : _ همكاري با سيروس طاهباز در مجله لوح _ همكاري با فريدون رهنما در پروژه تحقيقاتي كولي هاي ايران آرا و گرايشهاي خاص : مقدسيان درباره جايگاه سينماي مستند در ايران مي گويد : « درحال حاضر تنها جايي كه سينماگران مستند مي توانند آثار خود را عرضه كنند تلويزيون است كه اين رسانه نيز بيشتر ترجيح مي دهد براي سريالهاي داستاني كه موردتوجه قشروسيعي از جامعه است، سرمايه گذاري كند و معمولاًچنين فيلم هايي را موردتوجه قرارنمي دهد؛چه بسيار مجموعه هاي مستندي كه يا در مرحله پيش توليد باقي ماندند يا پس از ساخت غيرقابل پخش خوانده شدند.» او معتقد است : « اكنون زمان آن رسيده كه متوليان امورفرهنگي توجه بيشتري نسبت به سينماي مستند و فيلم كوتاه نشان دهند.سينماي مستند نيز علاقه مندان خاص خود را دارد كه بي توجهي به سليقه آنان چندان شايسته نيست.بايد توجه كنيم كه حتي برگزاري جشنواره هايي نظير جشنواره فيلم يادگار هم نمي تواند كارچنداني براي سينماي مستند ازپيش ببرد.با سخنراني و جشنواره چيزي در سينماي مستند تغيير نمي كند بايد براي اين گونه سينما برنامه ريزي و سرمايه گذاري كرد.» جوائز و نشانها : _ برنده جايزه فستيوال مستند مسكو به خاطر فيلم كوره پزخانه از مجموعه كودك و استثمار _ برنده جايزه فستيوال مستند اتحاديه بين المللي اقيانوسيه و آسيا ABU به خاطر فيلم كاريز مبارزه با بيابان _ برنده جوايز متعدد از معتبرترين جشنواره هاي سينماي مستند جهان چگونگي عرضه آثار : ساخت ۱۵ فيلم كوتاه براي كانون پرورش فكري كودك و نوجوان در دوران مديريت عباس كيارستمي ساخت فيلم هاي مستندي مانند؛ كوره پز خانه، كاريز مبارزه با بيابان، نگارگر الطافي، سرود دشت نيمور، دو سه چيزي كه مي توانيم بگوييم و ... ________________________________________ آثار :  1 دو سه چيزي كه مي توانيم بگوييم ويژگي اثر : فيلمي كه «دو سه چيزي كه مي توانيم بگوييم » نام دارد و مشكلات و تبعات اعطاي يارانه هاي نشر را به تصوير مي كشد .اين مستند ساز كه تاكنون موفق به دريافت جوايز مختلفي در سطح بين المللي شده است پس از سه ماه پژوهش و طي ?? روز فيلمبرداري مشكلات، رانت هاي ايجاد شده و تبعات اعطاي يارانه هاي نشر را از نگاه دوربين ضبط كرده وقرار است در سال جاري در قالب مجموعه اي با نام «بيست شب» از كانال چهار صدا و سيما پخش شود2 سرود دشت نيمور ويژگي اثر : فيلمي كه مقدسيان آن را در سال ???? تهيه كرده است ،فيلمي كه درباره مراسم باستاني مهاركردن و لايروبي كردن آب رودخانه اي در نيمور كه هرسال در اسفندماه برگزارمي شود. فيلم، داستان زندگي يك ماه تلاش روزانه مردان نيمه ور است.از شبي كه دستيار «مير نهر» به پشت بام مي رود و اهالي را خبر مي كند تا لايروبي سال جديد را شروع كنند تا روزي كه جشن مخصوص اهالي براي پايان لايروبي با سرنا و سنج و نمايشي از ارتش روستايي مجهز به بيل و الاغ برابر زن هاي ده، اجرا مي شود. « سرود دشت نيمور» گرچه فيلمي است درباره يك مراسم اجتماعي اما جنبه هاي شاعرانه هم دارد.رنگ آبي كه درسراسر فيلم رنگ غالب است همراه با موسيقي وزش باد و صداي آب كه به هم مي آميزند، برجذابيت و شاعرانگي فيلم مي افزايند.آب كه درونمايه اصلي فيلم است يادآور اسطوره آناهيتا و نيز سرزمين، يادآور اسطوره مادرخدايان است.حضور كمرنگ زنان در مراسم موجب مي شود تا فيلم هرچه بيشتر رنگ اسطوره اي به خود بگيرد و همه اينها دست به دست هم مي دهند تا «سروددشت نيمور» چيزي از سينماي ضدداستاني سالهاي اخير كم نداشته باشد.اما آنچه باعث مي شود فيلمهاي اينگونه نتوانند مانند فيلمهاي ضدداستاني موفق ايراني مطرح شوند، گستره كوچكي است كه درآن امكان حضوردارند.حساسيت مقدسيان در ساخت اين فيلم تا انتخاب موسيقي و ساخت آن براي فيلمش نيز پيش مي رود تا آنجا كه سفارش ساخت موسيقي آن را به محمدرضا درويشي محقق موسيقي نواحي واگذار مي كند. 3 كاريز مبارزه با بيابان ويژگي اثر : مستند4 كوره پز خانه ويژگي اثر : مستند5 نگارگر الطافي ويژگي اثر : مستند