ابراهیم العریض
(تولد: مارس 1908م، بمبئی در هند- در گذشت: 2002م). عرب - بحرانی، شیعه، تحصیل در مدرسه «انجمن اسلام» بمبئی و اتمام دوره دبیرستان در هند در 1926، تحصیل در رشته ادبیات اُردو در دانشگاه علیگر(1) هند.
$ پیشینه
ابراهیم العریض از برجسته ترین شاعران بحرینی است که به زبان های عربی، فارسی، اُردو و انگلیسی شعر می سرود. وی همچنین اشعاری را از این زبان ها ترجمه کرده است. اشعار او نخستین بار در سال 1931 در بغداد به چاپ رسید و نهایتاً در دهه 50 فعالیت ادبی خود را متوقف کرد. پدر وی تاجر مروارید در بمبئی و مادرش عراقی الاصل بود. او در هند متولد شد و دوران کودکی و نوجوانی خود را در همانجا سپری کرد و تا پیش از ترک هند به زبان عربی تسلط نداشت. العریض برای اولین بار در سن 14 سالگی به بحرین مسافرت کرد و پس از اتمام تحصیل در دانشگاه در سال 1927 برای همیشه به بحرین بازگشت و علاوه بر تجارت مروارید به مدت چهار سال به تدریس زبان انگلیسی در مدرسه «الهدایه الخلیفیه» پرداخت، مدتی هم با سمت مدیر در مدرسه «الجعفری» خدمت کرد. در سال 1931 به دنبال مخالفت با اشغال بحرین و حضور نیروهای انگلیسی، از کار برکنار شد و به خزانه داری در اداره دولتی گمرک پرداخت. در سال 1932 مدرسه ای خصوصی را تأسیس کرد و به مدت سه سال مدیریت این مدرسه را برعهده گرفت. تعداد زیادی از متفکران، وزرا و ادبای بحرین در زمره شاگردان این مدرسه بودند. العریض در مدت مدیریت خود نمایشنامه هایی به زبان عربی و انگلیسی نوشت و در مدرسه به روی صحنه برد. در سال 1937 رئیس بخش ترجمه شرکت «جذ» شد اما با شروع جنگ جهانی دوم در سال 1939 شرکت مذکور فعالیت خود را متوقف کرد. پس از آن در سال 1943 ابراهیم العریض به هند رفت و تا سال 1945 با رادیو دهلی همکاری کرد، مجدداً به بحرین بازگشت و تا سال 1967 یعنی زمان بازنشستگی اش در شرکت نفت مشغول به کار شد. با اعلام استقلال بحرین در سال 1971 و شروع به کار مجلس مؤسسان در سال 1972، ابراهیم العریض به ریاست این مجلس انتخاب شد. در سال 1974 وی به عنوان سفیر حسن نیت و سپس سفیر تام الاختیار در وزارت امور خارجه به خدمت پرداخت. وی در طول حیات خود در کنفرانس های بسیاری در داخل و خارج از بحرین شرکت و به ارائه سخنرانی پرداخت و همچنین شاگردان زیادی تربیت کرد که مروّج سبک ادبی و اندیشه او شدند. علی الشرقاوی شاعر بحرینی، العریض را آغازگر شعر نو و تئاتر شعری در منطقه خلیج فارس دانسته است. شیخ محمدبن مبارک آل خلیفه وزیر امور خارجه بحرین مدالی را به دلیل خدمات العریض به وی اعطا کرد، علاوه بر آن وی نشان درجه یک شیخ عیسی بن سلمان آل خلیفه را نیز به پاس فعالیت های ادبی خود از شیخ حمد پادشاه بحرین دریافت کرد. ابراهیم العریض در سال 2002 و به علت بیماری تنفسی درگذشت و در منامه در کنار مدفن دخترش لیلا به خاک سپرده شد. پس از درگذشتش به دستور شیخ حمد نام او بر یکی از مهمترین جاده های این کشور گذاشته شد. در سال 2006 خانه قدیمی اش در قضیبیه در منامه تبدیل به مرکز فرهنگی «خانه شعر ابراهیم العریض» شد. در سال 2008 نیز سازمان یونسکو به افتخار او نمایشگاهی در پاریس برگزار کرد. شایان ذکر است که دختر او به نام «ثریا العریض» اولین زنی در حوزه کشورهای عربی خلیج فارس بود که موفق به کسب مدرک دکترا شد.
$ تألیفات
دیوان «الذکری»، بغداد 1931/ مجموعه نمایشنامه های منظوم و از جمله «وامعتصماه» 1934/ ترجمه «رباعیات خیام»، بیروت 1966/ «قبلتان»، بحرین 1972/ مجموعه شعری «دیوان العریض»، کویت 1979/ مجموعه شعری «أرض الشهداء»، بحرین 1982/ قصیده بلند «مذاکرات شاعر» 1982/دیوان «العرائس»/ دیوان «شموع»، که آخرین اثر وی است/ «المختار منم الشعر العربی الحدیث»، بیروت/ نگارش چند نمایشنامه به زبان عربی و انگلیسی و سرایش چند قصیده طولانی.
$ پی نوشت:
1-Aligarh Muslim University
منبع مقاله: کتاب فرهنگ رجال معاصر بحرین
{{Fullname}} {{Creationdate}}
{{Body}}