مونتگامری کلیفت

ملیت : آمریکا   -  قرن : 20 منبع : دانشنامه سینمایی بازیگران جلد دوم

 

Clift, Montgomery

بازیگر (1920، اوماهای نبراسکا - امریکا؛ 1966)

با نام ادوارد مونتگامری کلیفت به دنیا آمد. در سیزده سالگی، برای نخستین بار، روی صحنه ی تآترهای برودوی رفت. در سال 1947 جزو بنیان گذاران اکتورز استودیو بود. پس از چند بار که پیشنهاد بازی در فیلم های هالیوودی (از جمله نقش ویلیام هولدن در سانست بولوارد بیلی وایلدر) را رد کرد، با رود سرخ هوارد هاکس وارد سینما شد و به شهرت رسید. از همان ابتدای کارش از ستارگان هالیوود به شمار می آمد. اما در زندگی خصوصی دچار مشکلاتی بود: به مواد مخدر و الکل اعتیاد داشت و به ستارگان زن اعتنایی نمی کرد. در 1957، طی فیلم برداری رینتری کانتی، تصادف سختی کرد. بر اثر این حادثه صورتش مورد عمل جراحی قرار گرفت و قدری از ملاحت جادویی خود را از دست داد. طی فیلم برداری فروید نیز به دلیل آب مروارید هر دو چشم خود عمل شد. برای فیلم های جست و جو، مکانی در آفتاب، از این جا تا ابدیت و محاکمه در نورمبرگ کاندیدای دریافت اسکار بهترین بازیگر نقش اول بود. بر اثر سکته ی قلبی درگذشت.

شاید بتوان پرسونای سینمایی جیمز دین را به طور نسبی با یاغی بی هدف نیکلاس ری (1955) و مارلون براندو را با تراموایی به نام هوس الیا کازان (1952) توضیح داد، اما یافتن چنین فیلمی در دوران کاری کلیفت که هم نسل این دو بازیگر و مثل آنان ضد «نظم حاکم» به شمار می آمد، ممکن نیست. او در هفده فیلمی که طی بیست سال در سینما بازی کرد - نه به اندازه ی دین کم کار و نه به اندازه ی مارلون براندو پُرکار - به رغم داشتن پرسونای سینمایی مشخصی که در ذهن تماشاگران نقش بسته بود، نقش های متنوع و متفاوتی را ایفاء کرد. چهره و تصویر سینمایی او نه تنها در زمان خود که تا به حال نیز منحصر به فرد است. آسیب پذیری و اقتدار توأمان در چهره و رفتارش منعکس بود و برخلاف کلارک گیبل و بسیاری از ستارگان مرد، هرگز زنان را با تحت سلطه قراردادن شان جلب نمی کرد، بلکه ملایمت و عطوفتش، حس نیاز به ایجاد یک رابطه را منتقل می کرد و این کیفیت به علاوه ی سیمای خاص و چشم های خاکستری گیرایش او را مقبول مخاطبان از هر جنس و سنخی قرار می داد. به نظر نمی رسد که سینمادوستی توانسته باشد خاطره ی نگاه های سرگردان و نافذ او را فراموش کرده باشد. توضیح این که نگاه و رفتار تا چه حد منتج از سعی او برای مبارزه با این تمایلاتند، بسیار دشوار است. هم چنان که ازدواج نکردن او تا پایان عمر چقدر بر زندگی کاری اش تأثیر گذاشته نیز توضیح پذیر نیست. اما به هر دلیل و با هر معیار، استعداد بازیگری او غیر قابل کتمان است. بسیاری از منتقدان معتقدند که قدرت بازیگری کلیفت در رود سرخ سبب شد تا جان وین نیز تمام سعی خود را به کار برد تا از این بازیگر تازه وارد چیزی کم نداشته باشد. در از این جا تا ابدیت در نقش یک بوکسور سابق حیرت انگیز جلوه کرد و در هر سه فیلمی که در کنار الیزابت تیلر - بازیگر زنی که از نظر ظاهری آن قدر شبیه کلیفت است که خواهر و برادر به نظر می رسند - نقش آفرینی کرد، درخشش ویژه ای داشت. حتی در ناگهان تابستان گذشته که چهره اش آسیب دیده می نمود و خود او نیز به این دلیل دچار عدم اعتماد به نفس شده بود، یک بازی عالی و به یاد ماندنی ارائه داد. گفته می شود که هنگام بازی در شیرهای جوان تمرکز خود را از دست داده بوده، اما چهره ی حساس و هوش سرشارش سبب شده اند که ذره ای از این عدم تمرکز در فیلم به چشم نیاید. اما این مخلوق با استعداد، باهوش و حساس زود درگذشت و هنوز جای کار بسیار داشت.

از فیلم ها:

1947 - جست و جو (زینه مان)، رود سرخ (هاکس)؛ 1949 - وارثه (وایلر)؛ 1951 - مکانی در آفتاب (ج. استیونز)؛ 1953 - از این جا تا ابدیت (زینه مان)، ایستگاه ترمینی (دسیکا)، اعتراف می کنم (هیچکاک)؛ 1957 - رینتری کانتی (دمیتریک)؛ 1958 - شیرهای جوان (دمیتریک)؛ 1959 - ناگهان تابستان گذشته (منکه ویتس)؛ 1960 - رود وحشی (کازان)؛ 1961 - ناجورها (هیوستن)، محاکمه در نورمبرگ (کریمر)؛ 1963 - فروید (هیوستن)؛ 1966 - پناهنده / جاسوس (ر. لوی).