ریشه های وصل
پیوند با امیرمؤمنان(ع) یارانی شیدا پدید آورد؛ یارانی که زیباترین‌فرجامشان، «خشنودی» امام از راه و روش آنان و «مباهات» به مواضع وعملکردشان بود. درنگ در رمز و راز مهرورزی و نیکبختی آنان، ما را به‌شناخت «ریشه‌های وصل» رهنمون می‌شود. بخشی از این ریشه‌ها درویژگی‌های زیر قابل شناسایی است:
راسخون به نقل از حدیث عشق:
در پای غم مهر تو سرگردانم‌زان دست نیم که از تو سرگردانم
رویم نبود که از تو گردانم پشت‌پُشت از تو به پشتی که برگردانم
الف) خدا محوری
فریاد و سکوتشان برای خدا بود و همواره به رضای او دل خوش داشتند.سعید بن قیس می‌گفت:
ما این کار را برای رضای حق تعالی می‌کنیم و بر این کار بر تو منتی‌نمی‌نهیم.
«خوش‌ترین دیدار برای آنان دیدار پروردگارشان» بود. امام علی(ع)درباره ابوذر می‌فرمود:
همانا تو برای خدا به خشم آمدی، پس امید به کسی بَند که به خاطر اوخشم گرفتی.
مردان خدا پرده پندار دریدندیعنی همه جا غیر خدا هیچ ندیدند
آنان قرآن را خواندند و در حفظ آن کوشیدند؛ ... سنت را زنده کردند وبدعت را میراندند.
ب) استواری در حق
یاران امام، چون امام، جز حق مونسی نداشتند و در راه حق دشوار را خوار وناهموار را هموار می ساختند. امام درباره حق پویی یارانش چنین می‌گوید:
شمایید یاران حق و برادران در دین و ایمان و در روز جنگ، چون‌سپر نگاهبان؛ و خاصّگانید و محرمان، جدا از دیگر مردمان. آن را که‌پشت کند، به یاری شما می‌زنم و به راه می‌آورم؛ و طاعت آن را که‌روآرد امید می‌دارم.
ج) بصیرت و بینش
علم، معرفت و آگاهی آن است که آدمی حوادث و تحولات پیرامونش راتحلیل کند و با بینش و بصیرت تصمیم گیرد. پای فشردن بر راه انتخاب شده،رهاورد چنین تصمیمی است. قیس بن سعد، جنگ در رکاب امام را چون‌جنگیدن در خدمت پیامبر(ص) می‌دانست و می‌گفت:
یا امیرالمؤمنین! به خدایی که قادر بر کمال است ما می‌دانیم که درخدمت بر حقیم؛ و اگر ما در خدمت تو جان را از دست بدهیم و یک‌نفر از ما زنده نماند، باک نخواهیم داشت و روی از تو نخواهیم گردانید.
د) اطاعت و تسلیم
زیباترین پیروی در سیمای یاران علی(ع) آشکار است:
به جهاد خوانده شدند و پذیرفتند. به پیشوای خود اعتماد کردند و درپی او رفتند.
مالک اشتر معتقد بود در محضر امام حتی حق مصلحت اندیشی نیزندارد. او می‌گفت: «به هر چه امیرالمؤمنین رضا داد، من هم رضا دهم».صعصعه امام را مقتدایی می‌دانست که به حکم و تقدیر خدای داناتر است. او به‌حضرت می‌گفت: «تو والی مطاعی و ما رعیت تو». عمرو پسر حَمق، اطاعت‌امام را بر خود فرض می‌دانست و چنین می‌گفت:
اگر مرا تکلیف کنند در کاری که متضمّن رضای دوستان و سَخط‌دشمنان تو باشد، کوه‌های راسیات را برباید گرفت ـ چون متضمّن‌رضای تو خواهد بود ـ مرا سهل و آسان نماید؛ در مقابل قضای حقوق‌که تو را بر من واجب است از هزار یکی و از بسیار اندکی دانم.
ه ) انتقاد پذیری
بر خلاف برخی از یاران و کارگزاران امیرمؤمنان(ع) که انتقاد رابرنمی‌تابیدند و گاه با یک انتقاد و عتاب امام سر از شام در می‌آوردند، یاران‌راستین نقد مولا را به جان می‌خریدند. کمیل بن زیاد حاکم «هیت»، عثمان بن‌حنیف والی «بصره» و عبدالله بن عباس والی «بصره» نمونه چنین یارانی بودند.
و) دارا بودن فضیلت‌ها
امیرمؤمنان(ع) از یاران خود چنین می‌گوید:
به خدا که مردمی بودند: مبارک رأی، آراسته به بردباری، راست گفتار،وانهنده ستم و زشتکاری. پیش افتادند، و راه‌ِ راست را گرفتند؛ و در آن‌راه شتابان رفتند. پس پیروز شدند به نعمت جاودان و کرامت گوارا ورایگان.
ز) دشمن‌شناسی
شناخت دشمن و آگاهی از ترفندها و ابزارهای او و نیز واکنش سریع دربرابر آن، نشان یاران امام بود. آنان این ویژگی را از امیرمؤمنان(ع) آموخته‌بودند. امام(ع) می‌فرمود:
آگاه باشید که شیطان حزب خود را فراهم ساخته و سوار و پیاده‌اش رافراخوانده و ـ به سوی شما ـ تاخته. حقیقت بینی من با من است، نه‌حق را از خود پوشیده داشته‌ام و نه بر من پوشیده بوده است. به خداسوگند، برای آنان آبگیری پر کنم که چون بدان درآمدند، برون شدن‌نتوانند و چون برون شدند، خیال بازگشتن در سر نپرورانند.
حضرت که از نتیجه حکمیت بیمناک بود، مالک را نماینده خود معرفی‌کرد و درباره‌اش فرمود:
در میان شما دو تن و حتی یک تن چون او که این چنین درباره‌دشمنش بیندیشد، نیست.
امام در جای دیگر، سرسختی او در برابر دشمنان را می‌پسندد و چنین می‌گوید:
مردی را که حکومت مصر را بدو دادم مصلحت جوی ما بود و بردشمنان سخت دل و ستیزه رو.
قیس بن سعد نیز از دشمن شناسان برجسته است. او درباره معاویه می‌گفت:
تا زنده باشم او را دشمن دارم و بعد از آن که از دنیا بروم، در سب‌ّ ولعَن او با ملائکه و فرشته‌ها همداستان خواهم بود.
تحلیل هاشم مرقال از دشمن نیز زیبا است. او به امام گفت: برای دنیا وقدرتی که در دست دارند با تو می‌جنگند. در این راه از هیچ چیز فرو گذارنیستند و جز این هدفی ندارند. آنان برای فریفتن افراد ساده لوح خون عثمان‌را بهانه کرده‌اند؛ ولی دروغ می‌گویند. خون او نمی‌خواهند، دنیا را می‌جویند.
ح) آخرت نگری
دنیاگریزی و آخرت نگری با پایداری در راه امام آمیخته بود. یاران امام،فرزندان آخرت بودند و دلبستگی به دنیا با آنان بیگانه بود. امام، در نامه‌ای به‌معاویه، از یاران خود می‌گوید:
من با لشکری از مهاجران و انصار و تابعین آنان که راهشان را به‌نیکویی پیمودند، به سوی تو می‌آیم. لشکری بسیار ـ و آراسته ـ و گردآن به آسمان برخاسته. جامه‌های مرگ بر تن ایشان و خوش‌ترین دیداربرای آنان دیدار پروردگارشان.
و در خطابه‌ای غمناک دوری از آنان را سوگمندانه یادآور می‌شود:
کجایند همانندان ایشان از برادرانشان که با یکدیگر به مرگ پیمان‌بستند و سرهای آنان را به فاجران هدیه کردند.
http://helal14.blogfa.com/post/565
7432
{{Fullname}} {{Creationdate}}
{{Body}}